و يا انكارى ابطالى مانند
أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ
دانستهاند « 1 » و بعضى از آنها اين دو جمله را جواب از دو اعتراض كه در مورد نسخ ممكن است بشود و يا از طرف يهود اعتراض شده دانسته .
( اول ) اينكه هر آيهء كه از جانب خدا قرار داده مىشود داراى مصلحتى از مصالح عباد است كه غير آن چنين مصلحتى را نداشته و اگر آن آيه نسخ شود مصلحت آن از بين ميرود و چيز ديگر جاى آن را هم نميگيرد .
( دوم ) اينكه اشيايى را كه خداوند ايجاد فرمود پس از ايجاد از تحت تصرف و تغيير او خارج مىشود و باصطلاح خداوند پس از ايجاد و خلقت عالم ديگر دخل و تصرفى در آن ندارد تا چيزى را نسخ و يا تبديل كند چنانچه گفتند
يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ
« 2 » از اعتراض اول جواب داده به اينكه خداوند بر همه چيز قادر است و اگر چيزى را كه وقتى داراى مصلحت بوده نسخ كند ميتواند بهتر از آن يا مثل آن را بياورد .
و از اعتراض دوم به اينكه خداوند مالك آسمانها و زمين است و هر طورى كه بخواهد و اراده او تعلق گيرد در ملكش تصرف مىكند .
بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ
« 3 » و كسى و چيزى مانع از تصرفات او نخواهد شد .
وَ ما لَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ
ولى بمعنى صاحب اختيار و متصرف در امور است ولايت ذاتيه كليه مطلقه مختص بخداست و اما غير خدا ولايت آنها ذاتى نيست بلكه بجعل الهى است و آن داراى مراتبى است يا جزئيه مقيّده است مانند ولايت مجتهد و پدر و جدّ و قيم مجعول از طرف پدر يا جد يا مجتهد
هامش
( 1 ) - سورة الانشراح آيه 2
( 2 ) - سوره مائده آيه 69
( 3 ) - سوره مائده آيه 69