قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ . . .
. « 1 »
مؤلف : [ روايتى را نقل مىكند كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در مورد جوان نبّاش پس از اميد دادن فراوان به وى ، فرمود ] : اين فاسق را بيرون كنيد كه از او به دوزخ نزديكترى نيست .
علّامه شعرانى : سخن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله حجّت است و اگر كسى در اسناد اين حديث شك كند ، در آيهء
وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا
« 2 » شكّ نيست كه آن سه تن به مجرّد پشيمانى توبهشان قبول نشد . پس به ندامت تنها گناه آمرزيده نمىشود و گرنه پيغمبر اين نبّاش را پس از آن همه اميد دادن چنين نمىراند ؛ چون پشيمان بود كه نزد آن حضرت آمد .
و به مذهب علماى ما - چنانچه مكرّر در اين تفسير و ساير كتب آمده است - قبول توبه تفضّل است از طرف خداوند تعالى و اگر خواهد نيامرزد ، خلاف عدل و لطف نيست و اگر در قبول توبه تأخير فرمايد ، در گناهان بزرگ لطف ديگر است ، تا مردم جرى نشوند و به اميد توبه مرتكب معاصى نگردند . « 3 »
إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
. « 4 »
مؤلف : آنكه گفت : خداى گناهان بيامرزد و همه بيامرزد و توبه شرط نكرد ، بل به اطلاق گفت . آنگه خود را وصف كرد به آنكه او آمرزنده و بخشاينده است . اين جمله دليل است بر صحّت رجا و بطلان قول اصحاب وعيد .
علّامه شعرانى : هركس از رحمت خدا مأيوس شود و اميد آمرزش نداشته باشد ، گناه و فساد بيشتر مىكند و فسق و فجور و قتل و سرقت بيشتر مىشود و امن از
هامش
( 1 ) . زمر ( 39 ) آيهء 53 .
( 2 ) . توبه ( 9 ) آيهء 118 .
( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 8 ، ص 109 .
( 4 ) . زمر ( 39 ) آيهء 53 .