الفاظ را بر غير معنى ظاهر حمل كردن مانند
يَدُ اللَّهِ *
« 1 » و
وَجْهُ اللَّهِ
« 2 » . و لذا كلمهء
كُنْ
را در اينجا حمل بر بيان سرعت كردند نه تلفّظ به اين كلمه حقيقتا . امّا در باب معاد ، تأويل را جايز نشمرند ؛ چون عقل راه بدان دارد كه بداند خداى تعالى جسم نيست و دست و روى جسمانى ندارد ، امّا به دانستن تفاصيل و جزئيّات عالم آخرت راه ندارد . لذا آنچه دربارهء آخرت وارد شده ، بايد تصديق كرد ؛ چون دليلى بر خلاف ظاهر نباشد ، تأويل روا ندانند ، مگر آياتى كه دلالت بر جبر يا عذاب بىگناهان دارد ، مثل
احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ وَ ما كانُوا يَعْبُدُونَ
« 3 » . و بايد دانست كه نكات سوره يس بيش از آن است كه در اين مختصر بگنجد . « 4 »
هامش
( 1 ) . مائده ( 5 ) آيهء 64 ؛ فتح ( 48 ) آيهء 10 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 115 .
( 3 ) . صافات ( 37 ) آيهء 22 .
( 4 ) . منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 501 .