وَ إِذا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيماً وَ مُلْكاً كَبِيراً
. « 1 »
مؤلف : در حديث آمده كه . . . فروتر كسى از اهل بهشت نظر كند در ملك خود هزار ساله راه ببيند و منتهاى مملكت خود را مشاهده كند در طريقى كه مبدأ آن را ملاحظه مىنمايد .
علّامه شعرانى : ما در دنيا كواكب را مىبينيم كه فاصلهء آن بيش از هزار سال است . امّا مقصود از ديدن آخرت ، ديدن تفاصيل و جزئيّات است ، چنانكه از فاصلهء يك ذراع ديده نمىشود . و از اينجا بايد دانست كه چشم انسان در آخرت نظير چشم دنيوى نيست و شرايط ديدن هم چيز ديگرى است غير عدسى و نور هفت پرده و اعصاب و ملتقى العصبيتن ، بلكه هيچيك از شرايط حيات دنيوى در بدن اخروى نيست و مانند حركات قلب و تنفّس و ترشّح معده و حركت خون و تصفيهء كليه ، بلكه بدنى لطيف است بى اين كثافات و آلودگىها از جهت ادراك مسلّط بر همه كه دور و نزديك نسبت به حواسّ او مساوى است و اين بدن تابع ارادهء روح است نه مانند بدن دنيوى مانع او و روح آن را به هرجا خواهد مىبرد . « 2 »
وَ لا تُطِعْ مِنْهُمْ آثِماً أَوْ كَفُوراً
. « 3 »
وَ سَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا
. « 4 »
مؤلف : و روي عن الرضا عليه السّلام أنّه سأله أحمد بن محمّد عن هذه الآية ، و قال : ما ذلك التسبيح ؟ قال : صلاة الليل .
علّامه شعرانى : هو البزنطي . « 5 »
هامش
( 1 ) . انسان ( 76 ) آيهء 20 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 10 ، ص 109 .
( 3 ) . انسان ( 76 ) آيهء 24 .
( 4 ) . همان ، آيهء 26 .
( 5 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 413 .