سورهء مبارك ذاريات
وَ الذَّارِياتِ
. « 1 »
مؤلف : بدانكه اين واو كه در اوّل سوره است ، و او قسم است و مانند اين بسيار است ، و پانزده سوره را خداى تعالى ابتدا به واو قسم كرد . مفسّران خلاف كردند در آنكه قسم به چيست ؛ بعضى گفتند : به نام خداى است و نام او در آنجا مضمر است .
چنان است كه گفت : و ربّ الذاريات و ربّ الطور و ربّ النجم ؛ براى آنكه سوگند جز به خداى درست نباشد . و قول درست آن است كه قسم به اين چيزهاست .
امّا آنكه در شرع سوگند درست نباشد جز به خداى تعالى ، آن مسأله شرعى است ، براى آن چنين آمد كه مدّعى عليه را كه سوگند بر او لازم است ، اگر دروغزن باشد ، او را شكوهى و خوفى باشد از سوگند خوردن به نام خداى ، باشد كه اقدام نيارد كردن . و قسم خداى تعالى كه براى توكيد كلام گويد ، به خلاف آن است . حقّ تعالى قسم كرد به بادهاى جهنده كه بدانچه آيد ، آن را به هوا برد . امّا شمال را گذر به بهشت عدن باشد از هواى بهشت نصيبى گيرد و از ارواح صدّيقان ، پس در حدّ خود جستن گيرد ، مهبّ او از كرسى بنات النعش باشد تا به مغرب آفتاب .
علّامه شعرانى : يعنى قسم خوردن براى تأكيد كلام به غير نام خدا حرام نيست ، فقط در مقام دعوى نزد قضات جز به نام خدا كافى نيست و رفع دعوى مدّعى نمىكند
هامش
( 1 ) . ذاريات ( 51 ) آيهء 1 .