فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ . . .
. « 1 »
مؤلف : از امام ناطق ، جعفر صادق عليه السّلام منقول است كه پيغمبر از هيچ مجلسى برنمىخاست ، مگر كه بيست و پنج بار استغفار مىفرمود .
علّامه شعرانى : هر آلودگى نفسانى معصيت نيست ، هرچند موجب پشيمانى و حسرت باشد ، چنانكه مرد متعبّد براى نماز شب بيدار نشود ، افسوس مىخورد ، و بسيارى از مردم چون در ماه مبارك رمضان بيمار گردند و از روزه محروم شوند . به تأسّف چون گناهكاران درمىگذرند براى نقص ثواب يا فوت خير مخصوص و در اين موارد بايد روى به خدا آورد و تلافى آن را از او خواست . و اين نوعى استغفار است . امّا پيغمبران و اوليا ، پيوسته نقص خويش را در مقابل كمال حقّ مشاهده مىكنند و مىبينند هرچه در عبادت بكوشند ، آنچه لايق بارگاه او باشد ، نكردهاند .
در پيشگاه سلطان وجود كه گنهكار متخلّف عذرخواهى مىكند از نافرمانى ، و هم فرمانبر مطيع از آنكه پيشكش او لايق عظمت سلطان نيست . « 2 »
أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها
. « 3 »
مؤلف : و في هذا دلالة على بطلان قول من قال : لا يجوز تفسير شيء من ظاهر القرآن إلّا بخبر و سمع .
علّامه شعرانى : هذا القول للأخباريّين زعموا أنّه لا يجوز تفسير القرآن إلّا بالحديث و لكنّ المذهب على خلافه . ثمّ إنّه لا حجّيّة في تفسير القرآن بأخباره الآحاد قطعا ، و إنّما الخلاف بينهم في الفقه و الفروع ، فما روي عن الأئمّة المعصومين عليهم السّلام ممّا لا يقين بصدوره عنهم لا يحتجّ به و إنّما ينقل على الاحتمال كما ينقل على غيرهم .
هامش
( 1 ) . محمّد ( 47 ) آيهء 19 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 8 ، ص 348 .
( 3 ) . محمّد ( 47 ) آيهء 24 .