سورهء مبارك محمّد صلّى اللّه عليه و آله
أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ
. « 1 »
مؤلف : در آيت شبهتى نيست در صحّت احباط .
علّامه شعرانى : احباط آن است كه كسى عمل صحيح موافق شرايط شرعى به جا آورد و ثواب آن به سببى باطل گردد . و مؤلف به دو وجه دلالت آيه را بر آن رد كرد :
يكى آنكه مراد از اعمال ، عبادت آنها نيست و مراد از اضلال باطل كردن ثواب نه ، بلكه مراد كيد و مكر آنهاست . ديگر آنكه بر فرض عبادت مقصود باشد ، جامع شرايط صحّت نبوده است . « 2 »
فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَ إِمَّا فِداءً حَتَّى تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزارَها
. « 3 »
مؤلف : استرقاق به سنّت مطهّره ثبوت يافته ؛ چه در هيچ موضع از قرآن ذكر آن نشده .
علّامه شعرانى : فرق ميان غلبهء دينى و كشورگشايى اسلامى با تسلّط دنيوى و مملكتگيرى جبّاران كه به عهد ما استعمار گويند ، همين حكم است ؛ زيراكه اهل دنيا كشورستانى مىكنند تا بر مردم مغلوب مسلّط باشند و ثروت آنها را بگيرند و خود
هامش
( 1 ) . محمّد ( 47 ) آيهء 1 .
( 2 ) . روح الجنان ، ج 10 ، ص 179 .
( 3 ) . محمّد ( 47 ) آيهء 4 .