علّامه شعرانى : بسيارى از علماى اهل سنّت آيه را از فضايل ابى بكر شمردند و او را يار غار ناميدند و در آن باب تفصيل بسيار دادند . و گروهى از شيعه هم در برابر آنان سخنانى چند آورده ، صاحب آن تفسير مناسب ندانست ، آتش كينه برانگيزد و در چيزىكه فايده ندارد ، عمر خويش ضايع كند ، چنانكه در مجمع البيان گويد : « و قد ذكرت الشيعة في تخصيص النبيّ صلّى اللّه عليه و آله في هذه الآية بالسكينة كلاما رأينا الإضراب عن ذكره أحرى لئلّا نسبّب ما سبّ إلى شيء » . شكّى نيست كه شيعه ، على عليه السّلام را اولى و أحقّ به خلافت مىدانند ، امّا واجب نمىداند در حضور هريك از اهل سنّت ديگران را لعن آشكار كنند . و نيز مىدانيم از اينكه ابو بكر شبى در غار پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله به سر برد به اتّفاق شيعه و سنّى دليل خلافت او نيست . « 1 »
انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالًا وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
. « 2 »
مؤلف : و جهاد را وجوبش بر وجود امام موقوف است ، تا امام نباشد ، جهاد واجب نبود ، و همچنين
فِي سَبِيلِ اللَّهِ
كه اسباب و آلات جهاد است .
علّامه شعرانى : بر اين مذهب كه
سَبِيلِ اللَّهِ
خاصّ جهاد است ، نمىتوان ساير مصارف ملكى را از زكات ادا كرد ، مانند رزق قضات و مؤذّنان و معلّم آداب و آنچه مصارف مطلق بيت المال است و براى آن خراج معيّن شده كه در هرچه امام صلاح بداند ، از مصالح ملكى صرف تواند كرد . بالجمله ، زكات براى خيرات و مبرّات است و خراج براى مصارف عامّهء حكومت و اين دو با يكديگر فرق دارند در احكام و در مصرف .
امّا خراج را كه عمدهء درآمد بيت المال است ، امام مختار است به هرجا صلاح داند ، ببرد و به مصرف رساند و شرط آن فايده و مصلحت مسلمانان است . « 3 »
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 37 .
( 2 ) . توبه ( 9 ) آيهء 41 .
( 3 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 57 .