وَ الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ
. « 1 »
مؤلف : و علما خلاف كردند در معنى گنج . . . و جابر عبد اللّه انصارى گفت : چون زكات مال بدهى ، گنج نباشد و آنچه شرّ او بود به زكات از او بشود .
علّامه شعرانى : از اين روايات و مانند آن ، كه بسيار به اين مضمون آمده ، چنان مستفاد مىگردد كه ملك را چون بفروشند ، بهاى آن خمس ندارد . و اين ، محمول بر غالب است كه ملك را مانند كالاى تجارت براى فروش و خريد و استفاده از سود معامله نمىخرند و اگر اتّفاقا كسى تجارتش خريد و فروش ملك و خانه و امثال آن باشد ، خمس را بايد از ربح آن خارج كند . بالجمله ، ربح اتّفاقى و هبه و ميراث و امثال آنكه در صدر اسلام بسيار اتّفاق مىافتاد و خمس در آن معروف نبود ، حكم ارباح مكاسب و منافع تجارت ندارد و مانند غوص و معدن و گنج ، خمس بدان تعلّق نمىگيرد . « 2 »
يَوْمَ يُحْمى عَلَيْها فِي نارِ جَهَنَّمَ
. « 3 »
مؤلف : بشارت ده ايشان را به عذاب در روزى كه اين سيمها و زرهاى ايشان بتابند در آتش دوزخ .
علّامه شعرانى : از اين آيه معلوم مىگردد كه جمادات هم در قيامت محشور مىگردند ، و آن عالم ، شبيه عقل مدبّر و نفس زندهء اين جهان و قوّهء مفكّرهء اوست كه همه چيز بدن در او جمع است از جماد و نبات و حيوان . و هم صاحبمال را حاضر كنند و هم مال او را ، چنانكه فرمود :
وَ مَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِما غَلَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ
. « 4 » و « 5 »
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 34 .
( 2 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 17 .
( 3 ) . توبه ( 9 ) آيهء 35 .
( 4 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 20 .
( 5 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 161 .