جلوه داده ، يقين مىكند كه فاعل را عنايت بدان است و غايتى در فعل اوست ؛ و گرنه توافق اين همه اسباب و هماهنگى آنها به جزاف نيست . « 1 »
وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ
. « 2 »
مؤلف : در لباب آورده كه اصول تمام زبانهاى مختلف 72 است و از آن جمله نوزده در اولاد سام و هفده در اولاد حام و 36 در بنى يافث .
علّامه شعرانى : زبانهاى سامى مانند عربى و سريانى و عبرى و حبشى و كلدانى بسيار به يكديگر شبيهند ، مثل آنكه در اصل يكى بودهاند ، نظير كردى و مازندرانى و بلوچى كه از فارسى مشتقّند . و همچنين زبانهاى حامى و بنى يافث . و آنها كه به يكديگر شبيه نيستند ، اصول مختلف دارند و جز به الهام خداوندى محال است خود انسان آن را وضع كرده باشد ، يا لغات مختلف اقتضاى ذاتى انسان باشد ؛ زيرا كه اگر چنين بود مختلف نمىشد . و لغات امروز از 5000 متجاوز است . « 3 »
وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ تَقُومَ السَّماءُ وَ الْأَرْضُ بِأَمْرِهِ ثُمَّ إِذا دَعاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْأَرْضِ إِذا أَنْتُمْ تَخْرُجُونَ
. « 4 »
مؤلف : و از نشانههاى توانايى او بر جميع افعال ممكنه آن است كه ايستاده است آسمان بىستون و زمين بر بالاى آب به فرمان او .
علّامه شعرانى : آسمان جسمانى همهء كرات و ستارگان آسمانى است و نگهدار آنها در مكان يا مدار خود خداى تعالى است . و اگر گويى : چگونه توان اين را دليل بر وجود حقّ قرار داد كه مردم عربستان به قيام آسمان و زمين به فرمان او معترف نبودند
هامش
( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 196 .
( 2 ) . روم ( 30 ) آيهء 22 .
( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 7 ، ص 196 .
( 4 ) . روم ( 30 ) آيهء 25 .