علّامه شعرانى : شمارهء لشكر فرعون سند قطعى و صحيح ندارد و بهنظر مبالغه مىآيد ؛ خصوصا آن روايت كه گويد هزار هزار . و چندى پادشاه مسور در لشكر او بود كه هريك ، هزار سپاهى داشت . اغراق عجيب است ؛ چون يك مليارد نفر را از محصول مصر ، بلكه از همهء ممالك مشرق سير نتوان كرد و اختلاف روايات در شمارهء آنها دليل كافى بر ضعف آنهاست . « 1 »
وَ الَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَ يَسْقِينِ
. « 2 »
مؤلف : [ حكاياتى عجيب نقل مىكند و مىگويد : ] اين حكايات و امثال اين به نزديك اهل تصوّف از كرامات باشد و نزديك ما اگر درست شود ، معجز بود كه خداى تعالى اظهار كند بر دست بعضى صالحان ؛ چون داند كه در آن لطفى خواهد بود و بعضى مكلّفان را . مذهب علم الهدى رحمهم اللّه اين است .
علّامه شعرانى : 1 . از اين كلام مؤلف معلوم مىگردد كه همهء آنچه وى در كتاب مىآورد ، معتقد به صحّتش نبود . و عوامّ پندارند كه هرچه مؤلف صحيح نداند نبايد ، در كتاب بنويسد .
2 . خلاف است ميان جماعتى از معتزله و اشاعره كه ظهور كرامت از اولياى خدا و صالحان ممكن است يا ممكن نيست : بيشتر معتزله جايز نمىدانند و آنچه در اين باب نقل است ، مانند طعام حضرت مريم و آوردن عرش بلقيس از آصف ، تكميل معجزهء پيغمبرى مىشمارند و ديگران آن را ممكن مىدانند . چنانكه خواجه نصير الدين و علّامه حلى در تجريد « 3 » و شرح آن اختيار آن كردند . « 4 »
هامش
( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 449 .
( 2 ) . شعراء ( 26 ) آيهء 79 .
( 3 ) . كشف المراد ، ص 351 ، مسئله 5 فى الكرامات .
( 4 ) . روح الجنان ، ج 8 ، ص 345 .