به هردو وجه قرائت كردند ، به هردو وجه جايز است و اگر مستند قرّا سماع نبود ، همه به هردو وجه قرائت مىكردند . « 1 »
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً
. « 2 »
مؤلف : كافران - يعنى يهود و نصارى و مشركين عرب - مىگفتند : چرا بر محمّد صلّى اللّه عليه و آله قرآن يكباره نازل نمىشود ، همانگونه كه تورات و انجيل و زبور يكدفعه نازل شد .
علّامه شعرانى : از تواريخ آنان معلوم مىشود كه الواح تورات به يكبار نازل شد ، امّا مضمون آن همان كلمات عشر است ، يعنى ده حكم كلّى كه توحيد خدا و حرمت پدر و مادر و حرمت زنا و غير آن در سورهء بنى اسرائيل بدان اشارت فرموده . امّا تفاصيل شرايع موسى عليه السّلام ، چنانكه از كتب آنان معلوم مىگردد ، در موارد مختلف نازل گشت بر حسب احتياج و انجيل و زبور هم معلوم نيست يكبار نازل شده باشد . « 3 »
كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ
. « 4 »
مؤلف : گفتند : معنى آن است [ كه ] تا بر تو آسان بود حفظ و يادگرفتن آن .
علّامه شعرانى : پيغمبر اكرم در حال وحى كه قرآن بر وى نازل مىشد ، همهء كلمات آن در خاطر مقدّسش ثابت مىگشت ، چنانكه در حال صحو آن را لفظ به لفظ براى مردم قرائت مىفرمود و اين از معجزات اوست . و تا آخر عمر آن آيات و حروف را مرتّب در خاطر داشت و آن هم معجز است . و چون پيوسته وحى بر او مىآمد ، به ارتباط روح شريف با عالم غيب مؤيّد بود . و عجب است كه كفّار گاهى مىگفتند : چرا قرآن يكباره بر او نازل نشد و گاهى كه در وحى تأخير مىافتاد ، مىگفتند : خداى
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 8 ، ص 266 .
( 2 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 32 .
( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 372 .
( 4 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 32 .