عبارت ؛ همهء الفاظ آن مانند نقشى بر لوح ضمير مقدّس آن حضرت ثابت مىشد كه وقتى بازمىخواست بخواند ، از روى همان نقش ضمير تكرار مىفرمود ؛ چنانكه كسى نوشته در پيش داشته باشد . و اين معنى براى مردم عادّى محال است و آن حضرت همهء قرآن را همچنين بىرجوع به نوشته از حفظ داشت . « 1 »
مؤلف : أي فقد قالوا شركا و كذبا حين زعموا أنّ القرآن ليس من عند اللّه . و متى قيل :
كيف اكتفى بهذا القدر في جوابهم ؟ قلنا : إنّه لما تقدّم التحدّي و عجزهم عن الإتيان بمثله اكتفى هاهنا بالتنبيه على ذلك .
علّامه شعرانى : و جواب شبهة هؤلاء قوله تعالى :
يَعْلَمُ السِّرَّ
« 2 » - إلى آخره - يشير بذلك أنّ عداس و يسارا و حبرا و غيرهم لا يقدرون على نظم القرآن المشتمل على أسرار الملك و الملكوت . و لا بّد أن يكون ناظمه عالما بخفيّاتها و في القرآن دقائق و حكم و علوم يعجز عنها فكر أولى العقول الكاملة ، فكيف يمكن أن يخترعه أغمار الناس و أراذلهم . « 3 »
أَنْزَلَهُ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
. « 4 »
مؤلف : اين قرآن خداى تعالى فرستاده است از آسمان كه او سرّ نهان داند و آنچه پنهان رود در آسمان و زمين .
علّامه شعرانى : يعنى اگر كسى توهّم كند قصّههاى پيشينيان را كسى بر او القا كرده ، در مطالب دقيق توحيد و معاد و احتجاجات و احكام ديگر ، چه گويد كه داناى راز نهان عالم غيب و شهادت مىداند و بس ؟ مثلا حكايت ابراهيم عليه السّلام و آمدن فرشتگان نزد او و آوردن گوساله براى پذيرايى آنان در تاريخ پيشينيان هست ، امّا در
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 8 ، ص 252 .
( 2 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 12 .
( 3 ) . مجمع البيان ، ج 7 ، ص 161 .
( 4 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 6 .