سورهء مبارك فرقان
وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً
. « 1 »
مؤلف : و بيافريد همهء چيزها را و احداث آن فرمود با رعايت تقدير برحسب ارادهء خود ؛ مانند خلق انسان از موادّ مخصوصه به هيئت مختلفه و صور و اشكال متنوّعه و غير آن از مكوّنات حيوانيّه و نباتيّه و جماديّه و آثار علويّه . پساندازه كرد آن چيز را اندازه كردنى ؛ يعنى او را مهيّا ساخت براى خصائص و افعال كه از او مىخواست .
علّامه شعرانى : اندازه كردن كار فاعل باشعور است ، و چون همهچيز جهان به اندازه و تقدير است ، دليل آن باشد كه كار طبيعت بىشعور نيست . « 2 »
وَ لا يَمْلِكُونَ مَوْتاً وَ لا حَياةً وَ لا نُشُوراً
. « 3 »
مؤلف : و ايشان قادر نباشند بر مرگ و زندگانى و نشور . و آنكه او حىّ نباشد ، قادر نباشد و آنكه قادر نباشد ، هيچ نتواند كردن ، فضل بر آنكه افعال قادر الذات از او ممكن بود .
علّامه شعرانى : فضل بر آنكه ، يعنى تا چهرسد به اينكه . و مقصود از قادر الذات خداوند است كه توانايى ذاتى اوست و قابل انفكاك از او نيست و ساير ممكنات مانند
هامش
( 1 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 2 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 353 .
( 3 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 3 .