و اخوال به جهت آن است كه ايشان در حكم اخوانند و در انوار و غيره مذكور است كه احوط آن است كه مواضع زينت كه به عمّ و خال ننمايند ؛ چه شايد كه ايشان پيش پسران خود تعريف كنند و موجب فتنه گردد . پس اين آيه از دلالات بليغه باشد بر وجه التزام احتياط ايشان بر تستّر و گرچه حرام نيست ابداى زينت به اعمام و اخوال .
علّامه شعرانى : دين اسلام در تستّر زنان سخت گرفته است و از معاشرت با مردان نهى بليغ فرموده و مفاسد آن را به چشم خويش مىبينيم . و امّا اينكه مردم عصر ما حجاب را نمىپسندند ، چند علت دارد : مهمّتر از همه آنكه نصارى قوىترند از مسلمانان و بيشتر كشورهاى مسلمان در تصرّف آنان است و حكما گويند : هرقوم ضعيف در زى و معاش و رفتار متابعت قوىتر از خود مىكند . و اين معنى را ابن خلدون در مقدمهء تاريخ خود ثابت كرده است . و نظير همين تغيير لباس را از مردم اندلس - يعنى اسپانيا - نقل و پيشبينى كرده است كه البتّه مسلمانان به اين عمل دولت را از دست بدهند و مضمحل شوند و نبوّت او درست آمد . پيش از اين هم در عصر مغول رفع حجاب زنان ميان امرا رايج گشت ؛ چون كفّار قوىتر از مسلمانان بودند . امّا غلبهء كفّار مغول چندان طول نكشيد و غلبهء نصارى طولانى گشته است . و اينك مردم عصر ما گويند : رفع حجاب از لوازم ترقّى و تمدّن بشر و از لوازم گذشت زمان است ، سخنى لغو و بيهوده است ؛ زيرا كه زنان عرب در جاهليّت كه عقبماندهتر از عرب مسلمان بودند ، حجاب نداشتند ، بلكه عفّت و عصمت هم ، و از اين جهت متمدّنتر از ما نبودند . « 1 »
وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ
. « 2 »
علّامه شعرانى : لا يجوز للرجل أن ينظر إلى وجه المرئة و كفّيها إلّا مرة واحدة إن وقعت به غير اختيار لعدم إمكان الاحتراز عنها و يحرم إعادة النظر على المشهور و
هامش
( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 297 .
( 2 ) . نور ( 24 ) آيهء 31 .