از كوه ريتا كه جبل موسى است ميان مصر و ايله و بر آن مناجات مىفرمود . مىرويد اين درخت در حالىكه متلبّس است به روغن .
علّامه شعرانى : درخت زيتون روغن را از خاك مىگيرد و همهء ميوههاى روغنى نيز روغن را از خاك جذب مىكنند با آنكه خاصّهء هرروغن غير روغن ديگر است و نيز ساير درختان از همان خاك موادّ ديگر مىكشند ، مانند ترشى و شيرينى و بوى خوش و خواصّ بسيار [ كه ] تاكنون بشر با آن همه علم و صنعت موفّق نشده است اين همه مواد مختلف از خاك بسازد و گرنه همه چيز در همين خاك موجود است . « 1 »
إِنْ هِيَ إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَ نَحْيا وَ ما نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ
. « 2 »
مؤلف : و نيستيم برانگيختهشدگان بعد از مرگ .
علّامه شعرانى : از اين سخن آشكار مىگردد كه چون قوم صالح به عالم ديگر غير از اين جهان پست ، كه نامش دنياست ، قائل نبودند ، انكار حشر و بعث مىكردند ، مانند مادّيان عهد ما و در مقابل آنها ، مؤمنين به عالم ديگر معتقد بودند ، لذا حشر مردم را در عالم ديگر محال نمىشمردند . پس اقرار و انكار حشر از ايشان فرع اقرار و انكار عالم ديگر بود . اختلاف اغلب مردم در عهد رسول صلّى اللّه عليه و آله نيز مبنى بر همين بود ، چنانكه در مواقع خود تنبيه خواهد شد . گروهى ديگر انكار قيامت مىكردند محض استبعاد نه براى انكار عالمى غير عالم دنيا ؛ چون حشر را هم در دنيا مىدانستند . « 3 »
فَبُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
. « 4 »
مؤلف : هلاك باشد قوم بيدادكاران را .
هامش
( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 223 .
( 2 ) . مؤمنون ( 23 ) آيهء 37 .
( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 230 .
( 4 ) . مؤمنون ( 23 ) آيهء 41 .