يكى آنكه حقتعالى آدم را بعد از خلق همهء اشيا در آخر روز جمعه كه آخر ايّام ستّه بود ، خلق فرمود به سرعت تمام تا قبل از غروب شمس آنروز خلقت او تمام بوده باشد و تمام اشيا در مدّت شش روز بدون زياده و كم مخلوق گشته باشد .
علّامه شعرانى : در بعض احاديث است كه گل آدم را چهل روز بپرورد تا روح در آن دميد و اگر روز ششم از خلقت آفريده شده باشد ، فرصت چهل روز نماند . و در مجمع البيان [ در تفسير ] سورهء هود گويد : خداوند پيش از شش روز هم اجسامى آفريده بود . و اللّه العالم . « 1 »
أَ فَلا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها
. « 2 »
مؤلف : آيا نمىبينند كفّار قريش آن را كه ما مىآييم ؛ يعنى فرمان ما مىآيد به زمين ايشان كوتاه كنيم و مىكاهيم آن زمين را از اطراف آن ، يعنى به تسلّط اهل اسلام بر ايشان آن را از ايشان مىكاهانيم و كم مىكنيم و به حوزهء تصرّف مسلمانان درمىآوريم تا آنكه به نصرت و فتح ما پيوسته قلعه و قريه از ايشان مىگيرند يا آن را خراب مىكنند و ناقص و باير مىسازند .
علّامه شعرانى : بنابراين ، تفسير اين آيه اخبار به غيب و وعدهء تسلّط مسلمانان است در آينده ؛ چون اين سوره مكّى است و در آن وقت لشكر اسلام فتح نكرده بودند ، يا مراد نفوذ عقيدهء توحيد است تدريجا كه پيوسته از زمان دعوت آن حضرت از بتپرستى كاسته و بر خداپرستان افزوده مىشد . « 3 »
وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ
. « 4 »
مؤلف : اگر كسى گويد كه اعمال اعراضند ، پس چگونه به وزن درآيند ؟ گوييم :
هامش
( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 69 .
( 2 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 44 .
( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 73 .
( 4 ) . انبياء ( 21 ) آيهء 47 .