في صفحة 446 من ج 6 شيء في ذلك . « 1 »
مؤلف : پنهان و آهسته ميان يكديگر گويند : درنگ نكرديد در دنيا مگر ده شبانهروز ؛ يعنى در جنب درازى مدّت آخرت و طول لبث در دوزخ كوتاه شمردند مدّت لبث را در دنيا و يا به جهت تأسّف در زندگانى دنيا در وقتى كه شدائد عذاب را معاينه بينند .
علّامه شعرانى : موهم آن است كه مردگان پس از موت و پيش از قيامت در برزخ چيزى ادراك نمىكنند ، چون زنده شوند ، پندارند ده روز خوابيده بودند ، و مؤلف براى دفع اين توهّم توجيهاتى آورده است . و حقّ اين است كه زمان براى اهل آخرت درنور ديده است ، خواه برزخ خواه قيامت . لذا خدا فرمود : آنكه گويد يك روز درنگ كرديد ، به حقّ نزديكتر است از ده روز ، و دور نيست كه چون انسان از عالمى به عالمى رود ، گذشته را فراموش كند ، چنانكه ما عالم ذرّ را فراموش كردهايم . « 2 »
مؤلف : مقام نكرديد شما مگر ده روز .
علّامه شعرانى : در حشر چون مردگان زنده شوند ، بدانند كه همان مردمند كه پيش از اين بودند و تازه موجود نشدند . در حقيقت نظير خفته كه بيدار شود و بيهوش كه به هوش آيد و بداند خود اوست كه بود نه مانند آدمى كه در اين جهان عهد الست را در خاطر ندارد و اگرنه اين بود ، نمىگفت :
إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا عَشْراً
. امّا آنچه در برزخ بر او گذشته از عذاب و ثواب ، گرچه در ياد دارد و ليكن نمىداند چند مدّت كشيد ، مانند خفته كه زمان براى او در عالم خواب غير زمان بيدارى است . « 3 »
إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا يَوْماً
. « 4 »
مؤلف : شما بيشتر از روزى مقام نكرديد در گور . يعنى ايشان را مدّت مقام در گور
هامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 7 ، ص 29 .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 24 .
( 3 ) . روح الجنان ، ج 7 ، ص 491 .
( 4 ) . طه ( 20 ) آيهء 104 .