مرحوم مجلسى رحمه اللّه در حق اليقين « 1 » فرمايد :
مسلمانان به اختلاف نشآت قائل نيستند ، امّا اين بنده در هيچيك از كتب كلام و ملل و نحل كه خردترين اختلافات مسلمانان و عقايد آنان را ذكر كردند ، سخنى از اينكه نشآت مختلف هست يا نيست ، نديدهام . و اللّه العالم . « 2 »
قُضِيَ الْأَمْرُ
. « 3 »
مؤلف : [ روايتى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نقل مىكند كه
قُضِيَ الْأَمْرُ
بهمعناى « إذ ذبح الموت » است كه مرگ به صورت قوچى درمىآيد و كشته مىشود و روايتى از باقرين عليهما السّلام نقل مىكند كه ذبح مرگ بر طريق تمثيل است ] .
علّامه شعرانى : اين بيان را روايت نديدم و مجمع البيان كه مؤلف از آن نقل كرده است از اين تمثيل خالى است و به نظر مىرسد كه خود يا ديگرى اين توجيه را استنباط كردهاند . و به نظر ما مىرسد كه حاجت به آن نباشد ؛ چون معانى در هرعالم به صورتى متمثّل مىگردند . و بعيد نيست صورت مرگ در عالم آخرت به صورت گوسفند باشد ، چنانكه قرآن به صورت جوانى نيكوروى مجسّم مىگردد ، و نظر انسان ميان مرگ و گوسفند ملازمه است ، چون آن را جز براى كشتن نمىخواهند . « 4 »
وَ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ
. « 5 »
مؤلف : و به سوى ما رجعت كنندگانند بعد از مرگ .
علّامه شعرانى : از اين آيه به ذهن انسان چنين متبادر مىشود زمين كه بىسكنه
هامش
( 1 ) . حقّ اليقين ، مجلسى ، فصل دهم در بيان ميزان و حسنات و سؤال .
( 2 ) . منهج الصادقين ، ج 5 ، ص 407 .
( 3 ) . مريم ( 19 ) آيهء 39 .
( 4 ) . منهج الصادقين ، ج 5 ، ص 426 .
( 5 ) . مريم ( 19 ) آيهء 40 .