گويى : حقّ با اوست . و اللّه العالم . « 1 »
وَ قالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرى
. « 2 »
مؤلف : پادشاه گفت ؛ يعنى ريّان بن الوليد .
علّامه شعرانى : اين اسماء عربى كه براى فرعون يوسف عليه السّلام و فرعون موسى عليه السّلام آوردهاند ، گرچه سند صحيح ندارد كه بر آن اعتماد توان كرد و شبيه به نام پادشاهان مصر نيست ، امّا بدون شكّ وقتى جماعتى از قبايل عرب بر مصر مسلّط گشتند و يونانيان آنها را هكسوس مىگويند ، يعنى گلهداران . و دور نيست كه نام آنها به زبان عربى قديم چيزى بود كه به تعبير متأخّران منطبق با وليد و مصعب و مانند آن مىشد . و نظير اين است نام خدايان امّت نوح ، چنانكه در قرآن فرمايد :
وَدًّا وَ لا سُواعاً وَ لا يَغُوثَ وَ يَعُوقَ وَ نَسْراً
. « 3 » و مورّخ معروف جرجى زيدان نام يكى از فراعنهء هكسوس را ابا خناس و يكى را ابو قيس آورده است ، منقول از كتب يونانيان . « 4 »
مؤلف : ابو القاسم البلخى گفت : آيت دليل بطلان قول آنان مىكند كه گويند : « الحكم للمعبّر الأوّل » ؛ حكم آن را باشد كه اول خواب را تعبير كند .
علّامه شعرانى : خواب باطل تعبير ندارد و خواب حقّ دليل واقعهاى است شدنى كه تعبير معبّر در آن تأثير ندارد . از اين جهت بسيارى مردم خواب مىبينند و كسى تعبير نكرده عين آن واقع مىشود و پس از وقوع دانند اين تعبير آن خواب بود . « 5 »
هامش
( 1 ) . همان .
( 2 ) . يوسف ( 12 ) آيهء 43 .
( 3 ) . نوح ( 71 ) آيهء 23 .
( 4 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 393 .
( 5 ) . همان ، ص 396 .