تخطي إلى المحتوى الرئيسي

پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى) — صفحة 667

مساهمون:

ص٦٦٧
خاگينه و مانند آن در نان تنگ پيچند و بكارد ببرند و تناول كنند . « 1 »
نَبِّئْنا بِتَأْوِيلِهِ
. « 2 » مؤلف : از حقّ معبّر آن است كه چون از او خواب پرسند كه بد باشد ، آن را تعبير نكند و از آن عدول كند و نگويد ؛ براى آن‌كه ابو رزين العقيلى گفت كه از رسول شنيدم كه گفت : خواب بر پاى مرغ پرنده باشد تا تعبير نكرده باشند ، چون تعبير بكنند ، بيفتد . علّامه شعرانى : يعنى خواب امرى مبهم است و نامعيّن ، و معلوم نيست به دست آيد يا نيايد ، مانند چيزىكه به پاى مرغ بسته ، هرچند گران‌بها باشد ، معلوم نيست به دست خواهد آمد ، امّا وقتى تعبير آن به‌طور صحيح معلوم شود و معبّر حقيقت آن را به دست آورد ، مانند آن است كه مرغ بر زمين افتاد و آنچه بر پاى اوست ، به چنگ آورى و دلالت ندارد كه خواب حقيقت ندارد و بسته به تعبير معبّر است و اگر چنين بود ، جزئى از چهل و شش جزء نبوّت نبود . « 3 » مؤلف : و انس مالك روايت كند كه رسول صلّى اللّه عليه و آله گفت : الرؤيا لأوّل عابر ؛ خواب ، اول تعبيركننده راست . علّامه شعرانى : سخن انس دلالت بر آن دارد كه هيچ خواب حقيقت نيست ، چنان‌كه عوامّ ساده‌لوح و مادّى مسلك پندارند و آنان كه حقيقتى به جز موادّ خارجى معتقد نيستند . و در بعض روايات آمده است كه كسى خوابى ديده بود ، معبّرى غلط تعبير كرده و امام تعبير صحيح فرمود ، پس تعبيركننده تأثير در حقائق ندارد . و شايد اگر حديث انس ثابت شود ، مراد مورد خاصّى است كه تعبيركنندهء اوّل مصيب بوده است ، مانند اين‌كه كسى مسأله از دو نفر پرسد ، به خلاف يكديگر جواب دهند . اگر تو بينى اوّلى درست گفته بود ، گويى : سخن او درست است . و اگر بينى دوم درست گفته ،
هامش
( 1 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 375 . ( 2 ) . يوسف ( 12 ) آيهء 37 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 387 .