وَ لَمَّا جاءَتْ رُسُلُنا لُوطاً سِيءَ بِهِمْ
. « 1 »
مؤلف : قتاده و سدّى گفتند : اين فرشتگان عليه السّلام از نزد ابراهيم بيامدند و روى به شهرهاى قوم لوط نهادند و آن پنج ده بود : سدوم و عاصورا و دادوما و صواهم ، اين چهارده كافر بودند و ده پنجم صعد بود و اهل او به لوط ايمان داشتند ، آنان را هلاك نكردند .
علّامه شعرانى : نام اين پنج ده در تورات چنين است : سدوم ، عموراه ، ادماه ، صبوئيم [ و ] صوغر . چون قتاده و سدّى هم ظاهرا اين اسامى را از علماى اهل كتاب فراگرفتهاند ، اسامى مذكور تصحيف همين كتاب است ، عاصورا عموراه است ، دادوما ادماه و صواهم صبوئيم و صعد صوغر . و اللّه العالم . « 2 »
هؤُلاءِ بَناتِي هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ
. « 3 »
مؤلف : اگر گويند : چگونه گفت :
هؤُلاءِ بَناتِي هُنَّ أَطْهَرُ لَكُمْ
، و او دو دختر داشت چنانكه در اخبار و تواريخ آمد و ايشان جماعتى بسيار ؟ گوييم : از اين ، دو جواب است : يكى آنكه ايشان را دو مهتر بودند در زمين مطاع كه پيشواى كار بودند ، ديگران اتباع بودند و در تحت رايت ايشان بودند و از فرمان ايشان بيرون نيامدندى .
او خواست تا ايشان را ارضا كند تا به ايشان دفع شرّ ديگران كند . و جواب دگر آنكه مراد به قول « بناتى » دختران خود را خواست و دختران امّت خود را ؛ چه او ايشان را به منزلت پدر بود ، چنانكه زنان رسول ، ما را به منزلهء مادر بودند .
علّامه شعرانى : در آيهء قرآن
بَناتِي
به صيغهء جمع است نه تثنيه و
هُنَّ
هم ضمير جمع است . و اهل نقل دو دختر گفتند ، ظاهر قرآن را تأويل كردند تا موافق
هامش
( 1 ) . هود ( 11 ) آيهء 77 .
( 2 ) . روح الجنان ، ج 6 ، ص 301 .
( 3 ) . هود ( 11 ) آيهء 78 .