وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ
. « 1 »
مؤلف : و آيه دليل بطلان مذهب مجبّره مىكند از اين وجه كه گفتيم و دليل بطلان مذهب اصحاب معارف * مىكند في قوله :
أَ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ
« 2 » و دليل بطلان مذهب قايلان تقليد * * آنجا كه گفت از ايشان بر سبيل انكار
قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا
« 3 » .
علّامه شعرانى : * اصحاب معارف گويند : همهكس همه چيز مىداند و هركه كافر است از روى علم و بصيرت كافر است .
* * قائلان تقليد در عهد ما بسيارند و گويند : ايمان به تقليد صحيح است و استدلال و برهان در اصول عقايد واجب نيست ، بلكه سبب گمراهى است . « 4 »
حَتَّى إِذا جاءَتْهُمْ رُسُلُنا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قالُوا أَيْنَ ما كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
. « 5 »
مؤلف : و باقر عليه السّلام گفت : امّا مؤمنان را ارواح و اعمال ايشان به آسمان برند و درهاى آسمان براى آن بگشايند . امّا كافران عمل و روح ايشان چون به آسمان برند ، گويند :
عمل او به سجّين بريد ، و آن وادى است به حضرموت كه آن را برهوت گويند .
علّامه شعرانى : آسمان آخرين حدّ اين جهان است كه ما مىبينيم و پشت آسمان عالمى است كه آن را نمىبينيم . پس آسمان حجاب ميان دو عالم است و آنكس كه از عالم ديگر خبر دارد و به آن ايمان آورده است ، حجاب از پيش او گشوده شود و همچنين دعاى او و عمل او بدان عالم رود و آنكه آيات الهى را دروغ پنداشته و از آن دورى گزيده ، دعا و عمل او خيالى است در ذهن و حركاتى در بدن و از بدن مجرّد
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 33 .
( 2 ) . يونس ( 10 ) آيهء 68 .
( 3 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 28 .
( 4 ) . روح الجنان ، ج 5 ، ص 144 .
( 5 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 37 .