عذر باز نمايندگان از عرب كه عذرهاى داشتند راست تا ايشانرا دستورى دهند نشست را . و تفسير برين قراءة ظاهرتر است و درخورتر .
- قوله تعالى :
« وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ . . . »
« 1 » و « مرجؤن » مهموز خواندهاند و بحذف همزه خواندهاند . امّا بهمز معنى مؤخرون است : الإرجاء : التأخير . معنى آنست كه ايشان با حكم خداى گذاشتنىاند نه نوميذى و نه اميذ تمام و گه بحذف همز خوانى مرجون . آن را دو وجه است : يكى همان كه گفتيم بر مذهب ايشان از عرب و اهل عربيت كه همز بيوكنند و آن لغت مدينه است و بيشتر از حجاز ، و ديگر معنى از رجاء از اوميذ مىكويد ايشان اوميذ داذكاناند
« لِأَمْرِ اللَّهِ »
؛ يعنى لحكم اللّه .
- قوله تعالى :
« عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً »
« 2 » ضعف ( بفتح ضاد ) و ضعف ( بضم ضاد ) هر دو خواندهاند و بنزديك عرب ضعف ( بضم ) فصيحتر است .
- قوله تعالى :
« . . . لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ . . . »
« 3 » : براستى كه ما ايشانرا خبر آن را روز [ ى ] كنيم و ايشان را آگاه كنيم .
- قوله تعالى :
« قالُوا يا نُوحُ قَدْ جادَلْتَنا فَأَكْثَرْتَ جِدالَنا . . . »
« 4 » . . . قالوا يا نوح قد جدلتنا فأكثرت جدلنا برين قرائت مقدّم است ، و مؤخر معنى آنست كه قد أكثرت جدلنا فجدلتنا : اى نوح ! جندان با ما بيجيذى و بيكار كردى تا ما را بجدل ببردى و ببيكار بشكستى . يقال : جادلنى فجدلنى و خاصمنى فخصمنى و غالبنى فغلبنى .
- قوله تعالى :
« . . . يا بُشْرى هذا غُلامٌ . . . »
« 5 » او كه بشرا خواند گفت فرا يارى نام او بشرا . اى بشرى آنك غلامى ، و او كه يا بشراى خواند معنى آنست كه اى شاذيا مرا آنك غلامى .
گاهى نيز قرائتى را نمىپذيرد و آنرا مورد منافشه قرار مىدهد . در آيهء
« . . . ما لَكُمْ
هامش
( 1 ) . توبه / 106 .
( 2 ) . انفال / 66 .
( 3 ) . يوسف / 15 .
( 4 ) . هود / 32 .
( 5 ) . يوسف / 19 .