همچنين از مطاوى كتاب مذهب فقهى حنبلى او آشكار است ؛ مثلا در تفسير آيهء :
« . . . وَ الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ . . . »
« 1 » گويد :
هر مالى كه زكات آن ندادهاند هرچند روى زمين است كنز است و هر مالى كه زكات آن دادهاند هرچند كه در زير زمين است نه كنز است . « 2 »
مؤلف و تاريخ تأليف
سنّت بر اين قرار است كه اين بخش از مقدمه اگر در صدر نباشد لااقل در اوايل مقدمه بيايد . امّا من نه به لحاظ سنّتشكنى آن را در آخر نهادم بلكه تنها بدين جهت بوده است كه شمايى نسبتا جامع از اين كتاب را تقديم خوانندگان ارجمند نمايم تا داورى مسبوق به امارات و شواهد باشد . با توجه به اينكه در اين بخش باقى مانده از نسخه از نام و نشان مفسّر مترجم نشانى نيست ، ازاينرو براى تعيين تاريخ تأليف و مؤلف آن جستجو در سطور كتاب و توسّل به حدس و تخمين ميسور نيست ، و شايد با تجزيه و تحليل شواهد بتوان به يك نظر ظنى نزديك به علم رسيد :
1 . ذيل تفسير آيهء 179 از سورهء اعراف گويد :
قال الشيخ الامام شيخ الاسلام انشدنى عمّوية الصوفى احمد بن حمزة قال : و انشدنى خلف المغربىّ . . .
منظور از شيخ الاسلام ممكن است شيخ الاسلام اسماعيل بن عبد الرحمن صابونى ( 373 - 449 ه . ق ) خطيب ، مفسّر ، محدّث و واعظ صاحب طريقت باشد كه در خراسان ( هرات و نيشابور ) ، غزنه ، هند و جرجان حديث گفت و معاصر خواجه عبد الله انصارى بوده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . توبه / 34 .
( 2 ) . در حديث آمده است : كلّ مال لا تؤدّى زكاته فهو كنز ؛ و الكنز فى الأصل المال المدفون تحت الأرض فإذا أخرج منه الواجب عليه لم يبق كنزا و إن كان مكنوزا و هو حكم شرعى تجوّز فيه عن الأصل . النهاية فى غريب الحديث ، ج 4 ، ص 203 .
( 3 ) . معجم الأدباء ج 3 ، ص 348 - 349 .