وفا به آن شرط قرعه بكشند جايز نمىباشد و گرفتن جايزه نيز براى كسى كه قرعه به نام او اصابت كرده است به عنوان وفا به آن شرط جايز نمىباشد .
تحصيل و نقد كردن سفتهها به وسيله بانكها
يكى از خدماتى كه بانك انجام مىدهد ، وصول كردن سفتههاى مشتريها مىباشد ، به اين ترتيب كه قبل از سر رسيدن آن ، وجود آن سفته را در آن بانك و شماره و مقدار و سررسيد آن را به متعهد و امضا كننده سفته اعلام و ابلاغ مىكند ، تا متعهد سفته خود را براى پرداخت آن در سررسيد آماده كند و پس از وصول سفته مبلغ آن را در حساب مشترى منظور مىكند و يا نقدا به مشترى مىپردازد و براى اين خدمت كارمزد دريافت مىكند .
از اين قبيل است وصول كردن چكهايى كه مشتريها در بانك مىگذارند و چنانچه چكى به عهده بانكى در شهر ديگر باشد و بانك آن چك را براى مشترى وصول كند ، از مشترى كارمزد مىگيرد .
مسأله 14 - اين عمل بانك كه وصول كردن سفته و يا چكها براى مشتريان بوده باشد ، جايز است و گرفتن كارمزد نيز براى اين عمل جايز مىباشد به شرط اينكه بانك فقط درگرفتن اصل مبلغ سفته و يا چك دخالت داشته باشد ، و اما چنانچه براى آن مبلغ سود و فايده نزولى قرار داده باشند در اين صورت تصدّى بانك جايز نمىباشد و گرفتن كارمزد براى وصول مبلغ سفته و يا چك ، از نظر فقهى از باب جعاله مىباشد و يا به عنوان اجاره و يا مطلق خواهش صاحب سفته و يا امضا كننده آن است .
مسأله 15 - گاهى متعهد سفته پولى در نزد بانك دارد و در آن سفته قيد شده است كه در سررسيدش به آن بانك مراجعه كند و بانك مبلغ سفته را از حساب او برداشت كرده و به طلبكار نقدا بپردازد ، و يا در حساب طلبكار منظور نمايد ، و اين كار به اين معنى است كه متعهد سفته طلبكار خود را به بانك حواله كرده و چون در نزد بانك پول داشته و بانك بدهكار او مىباشد عمل حواله صحيح است ، و بانك اگر عذر موجهى نداشته باشد بايد حواله را قبول نمايد . و بر اين فرض جايز نيست كه بانك براى پرداخت بدهى خود كارمزد دريافت كند ، و گاهى به طورى كه قبلًا اشاره شد ، مشترى سفته را بدون اينكه حوالهاى از جانب متعهد شده باشد ، جهت وصول به بانك مىدهد و گفتيم كه گرفتن كارمزد در اين صورت جايز است .
و صورت سومى هست و آن اينكه متعهد سفته بدون آنكه پولى در بانك داشته باشد و بانك به او بدهكار باشد مبلغ سفته را به بانك حواله مىكند ، و بانك نيز اين حواله را قبول مىكند و مبلغ آن را مىپردازد و بابت قبولى حواله از متعهد سفته ، كارمزد مىگيرد و گرفتن اين كارمزد نيز جايز است به لحاظ اينكه بر بانك واجب نيست چنين عملى را انجام دهد چون بدهكار متعهد نيست .
و اين دو نوع از سفته وصول كردن كه به صورت حواله متعهد سفته به بانك طرف حساب خود بوده باشد در بانكهاى ايران فعلًا معمول نيست و واگذارى سفته به بانك چندين صورت دارد كه بعد از اين بيان خواهد شد .