مسأله 7 - فروختن حيوان زنده به گوشت مكروه است ولى فروختن گوشت به حيوان زنده مكروه نيست .
مسأله 8 - گندمى كه در آن كمى از كاه و دانههاى علف هست به طورى كه در نظر عرف چيز مهمى حساب نشود معاوضه آن به گندم خالص به طور مساوى اشكال ندارد ، ولى اگر گندم مثل گندمى كه خالص شده براى آسيا كردن باشد و بخواهند با گندم معمولى بازار خريد و فروش كنند ربا در آن مىآيد و بايد مقدار خالص گندمى كه چيزى مخلوط آن است معين باشد تا زيادهاى در معاملهاى نيايد .
مسأله 9 - اگر داخل گندم و مانند آن دانههاى علف و مانند آن از چيزهايى كه خودش داراى قيمت قابل اعتنايى است باشد اشكالى در خريد و فروش آن به زياده يا كم نيست ، ولى اگر مخلوط آن ، چيز قابل اعتنايى باشد و قيمتى نداشته باشد ربا در آن مىآيد و معامله آن بدون تعيين مقدار خالص آن باطل است .
مسأله 10 - خريد و فروش خرماى تازه كه آن را رطب گويند با خرماى خشك شده كه آن را تمر گويند حتى به طور مساوى كراهت دارد ، ولى خريد و فروش چيزهاى تر مثل گندم نمناك و مانند آن به خشك همان جنس به طور مساوى اشكال ندارد ، ولى اگر ترى آن به قدرى است كه در نظر عرف زيادى اجزاء آب در آن قابل اعتناست مثل برنج خيس شده براى پختن با برنج خشك ، خريد و فروش آن به جنس خشك ربا و حرام است .
مسأله 11 - خريد و فروش ميوههاى تر به خشك به طور مساوى اشكال ندارد غير از خرماى تر به خشك كه گذشت كه مكروه است .
مسأله 12 - اگر يكى از دو جنس كه مثل هم مىباشند زيادتر از ديگرى است ولى به آنكه كمتر است چيزى از غير جنس آن اضافه شود معامله از ربوى بودن خارج مىگردد ، مثلًا اگر هزار درهم و دو دينار را بفروشد به دو هزار درهم اشكال ندارد چون زياده هزار درهم دو دينار است كه از جنس مخالف مىباشد ، و همچنين است اگر چيز ديگرى به آن اضافه كنند ، مثلًا هزار درهم و يك من گندم را بدهند به دو هزار درهم و همين طور است اگر فرض شود كه اسكناس به اعتبار پشتوانه آن از اجناس ربوى حساب شود مىتوان مثلًا هزار تومان آن را با يك من گندم بفروشند به هزار و صدتومان ، ولى نمىشود هزار تومان را قرض بدهند به هزار و صد تومان مثلًا به مدت يكماه ، و فروش با قرض فرق دارد ، ولى خواهد آمد كه اسكناس چون مكيل و موزون نيست ربا در فروش آن نمىآيد .
و بايد دانست كه اين عمل كه بيع با ضميمه به آن مىگويند نزد اكثريت قريب به اتفاق فقها صحيح است و روايات معتبره از اهل بيت عصمت و طهارت عليهمالسلام دراين باره هست و احكام خداوند متعال را نمىشود با عقول قاصره در آن قياس كرد و نظر داد ، در اينجا لازم مىدانم كه چون بعضى از مؤمنين در اينگونه معاملات حساسيت خاصى از خود نشان مىدهند يكى از اين روايات را در اينجا براى تيمن و تبرك و جواب بعضى از اشكالات ايشان نقل كنم ولى توصيه مىكنم كه مؤمنين تا
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 558
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٥٥٨