مسأله 7 - تمام حبوبات غير از گندم و جو كه در نظر شرع انور يك جنس مىباشند هر كدام جنس جدايى حساب مىشوند ، پس مثل ارزن و ماش و عدس و غير اينها جنسهاى مختلفى مىباشند كه فروش هر يك به ديگرى با زياده و كم اشكال ندارد .
مسأله 8 - اقسام خربزهها و اقسام هندوانهها و اقسام زردآلوها و اقسام سيبها و اقسام انارها هر كدام يك جنس حساب مىشوند و همچنين پياز و پيازچه يك جنس حساب مىشوند .
مسأله 9 - گوشت هر حيوانى باگوشت حيوان ديگر كه از نوع ديگر است دو جنس حساب مىشود بنابراين گوشت گاو با گوشت گوسفند دو جنس حساب مىشوند و در گاوها فرقى بين گاو و گاوميش نيست و در گوسفندان فرقى بين بز و بره و ماده و نر نيست .
مسأله 10 - ماهى و ميگو دو جنس حساب مىشوند . چون ميگو هم از نظر اسم و هم از نظر شكل با ماهىهاى ديگر تفاوت دارد بنابراين خريد و فروش آن دو با زياد يا كم ربا نيست .
مسأله 11 - شير هر حيوانى با شير حيوان ديگر كه از دو نوع هستند دو جنس حساب مىشود ، و روغن حيوانات هم همين طور است ، و روغن حيوانات با روغن حبوبات دو جنس حساب مىشوند ، و روغن حبوبات و مانند آن هم اختلافش مثل اختلاف حبوبات است ، مثلًا روغن بادام غير از روغن زيتون و گردو مىباشد .
مسأله 12 - سركهها تابع چيزهايى كه از آن سركه مىگيرند مىباشند پس سركه خرما با سركه انگور دو جنس است .
مسأله 13 - پشم و مو و كرك حيوانات هم تابع خود آنهاست در اختلاف جنس .
مسأله 14 - دل و جگر و قلوه و روده و سرحيوان هر كدام جنس جدايى است و با گوشت آن نيز دو جنس حساب مىشوند .
مسأله 15 - در ربا فرقى بين جنس خوب و بد نيست در صورتى كه مبيع و ثمن ( يعنى جنسى را كه مىفروشند و عوضى را كه مىگيرند ) از يك جنس باشند پس خرماى اعلى و أدنى در باب ربا يك جنس حساب مىشوند .
مسأله 16 - مشهور اين است كه در ربا فروع هر جنسى با اصل آن يك جنس حساب مىشود مثل گندم و آرد آن و انگور و شيره آن و شير و پنير و دوغ و سرشير و كشك كه يك جنس حساب مىشوند ، ولى اين حكم به طور كلى دليلى ندارد و روايات در موارد به خصوصى وارد شده مثل گندم و آرد و بلغور ( سويق ) و انگور و كشمش ، و اينها در واقع همان چيز است كه صورت عوض كرده ، مثلًا آرد همان گندم خرد شده است به طور خيلى نرم ، و بلغور هم همين طور است ولى قدرى زبرتر از آرد است و كشمش انگور خشك شده است ، بنابراين شير و دوغ و روغن و سرشير و قره قروت ( غارا ) هر كدام جنس جدايى حساب مىشود و در شير و پنير احتياط واجب است كه از يك جنس حساب شوند اگرچه بعيد
رساله عمليه هداية المتقين (به انضمام رساله مضاربه و مسائل ديگر روز) (فارسى) — صفحة 556
مساهمون: الشيخ محمد على إسماعيل پور القمشهاى
ص٥٥٦