مسأله 16 - اگر در سفر مريض شد اگر مرض او جزئى است كه با خوردن دواى مختصرى مثل قرص سردرد و يا خوردن گل گاو زبان ، مثلًا خوب مىشود اين مخارج جزئى جزء نفقه سفر حساب مىشود ، و اگر مرض مرضى است كه مخارج كلى دارد از سرمايه كم نمىشود بلكه بايد از راه ديگرى نفقه نمايد ، و بايد دانست كه اگر مرض در سفر مانع از كار معاملات شود همه مخارج او چه دوا و چه غير آن بايد از مال خودش حساب شود نه از سرمايه مضاربه .
مسأله 17 - اگر در وسط سفر معامله را به هم زدند يا به هم خورد اگر مالك معامله را به هم زد يا خودبخود به سبب تلف سرمايه مثلًا به هم خورد نفقه برگشت عامل با صاحب مال است و اگر خود عامل معامله را به هم زد نفقه برگشت را نمىتواند از سرمايه بگيرد .
مسائل ديگر مضاربه
مسأله 18 - در مضاربه مىشود سرمايه از مال يك شخص باشد و عاملهاى متعدد با آن كار كنند و سهمى را كه براى آنها قرارداده ، به هرطور كه قرارداد كردهاند ، مىشود تقسيم نمايند و نيز مىشود كه سرمايه از مال چند نفر باشد و عامل يك نفر و يا بيشتر باشد و سهمها را هرطور قرارداد كردهاند تقسيم مىنمايند .
مسأله 19 - مضاربه با مرگ هر يك از عامل و مالك باطل مىشود چون اذن مالك مخصوص عامل است و عامل وقتى مرد ديگر اذنى نيست و مال مالك بعد از مرگش مال وارث اوست و اختيارش با آنهاست ، و اذن او براى بعد از مرگ اثر ندارد .
مسأله 20 - عامل اگر وكيل نباشد كه ديگرى را عامل قرار بدهد كه با هم عامل باشند نمىتواند كس ديگرى را عامل بگيرد و همچنين در كارهايى كه وظيفه خود اوست نمىتواند اجير بگيرد مگر اينكه با اذن مالك باشد ولى در اصل خريد و فروش نمىتواند اجير بگيرد بلكه در مقدمات آن با اذن مالك مىتواند اجير بگيرد در كارهايى كه وظيفه خود اوست ، ولى در كارهايى كه وظيفه خود او نيست بدون اذن هم بحسب متعارف مىتواند اجير بگيرد ، همين طور كه گذشت مثل حمّال گرفتن براى حمل متاع .
شروط در ضمن مضاربه
مسأله 21 - هر شرط جايزى شرعاً در مضاربه شود واجب است به آن وفاء كنند ، پس اگر در ضمن آن شرط كردند كه يكى از آنها براى ديگرى لباسى بدوزد يا كتابى بنويسد ، يا چيزى به او ببخشد ، يا صلح كند ، يا بفروشد ، بايد به شرط عمل كنند ، اما اگر شرط كند كه چيزى به عنوان بيع و يا صلح و