مسأله 10 - بر عامل واجب است بعد از عقد مضاربه تمام كارهايى كه لازم است براى فروش آن جنس انجام دهد مثلًا اگر پارچه است آن را براى مشترى باز كند و ببندد و پولش را بگيرد و در صندوق و يا جاى امنى بگذارد ، و اگر نوع معامله طورى است كه كارهاى آن در شأن عامل نيست بحسب متعارف مىتواند اجير بگيرد ، و يا دلّال و حمّال و وزان و كيّال بگيرد ، و اجرت اين كارها را از وسط بايد بدهد نه از سهم سود مالك فقط يا سهم خودش ، و اگربعضى از اين كارها كه شأن خود او نيست مثل حمّالى خودش انجام داد اگر قصد تبرع نكرده مىتواند مزد آن را از وسط بردارد ، در صورتى كه از ظاهر حال معلوم باشد كه مالك فرقى نمىبيند در اينكه خودش انجام دهد يا غير او ، ولى اگر تصريح كرده باشد ، و يا ظاهر حال اين باشد كه نمىخواهد اين كارها را او انجام دهد نمىتواند مزد آن را بردارد و به هرحال بهتر است همديگر را راضى نمايند .
احكام مسافرت عامل
مسأله 11 - در موردى كه در مضاربه براى معامله سفر جايز است خرج سفر از كرايه رفت و آمد و خرج خوراك و لباس و مسكن ، به طور متعارف از اصل مال كم مىشود ، ولى در غير سفر مخارج شخص عامل با خود اوست ، مگر اينكه در مورد سفر شرط كرده باشند كه به عهده عامل باشد ، و در غير سفر شرط كرده باشند كه به عهده مالك باشد ، بنابراين بايد به شرط عمل شود .
مسأله 12 - مخارج سفر شامل سوغاتهايى كه مىبرد و يا مىآورد و يا چيزى به كسى مىبخشد يا مهمانى مىكند نمىشود ، مگر اينكه اين كارها لازمه تجارت و روابط اجتماعى آن معاملات باشد نه اينكه مربوط به شخص عامل باشد .
مسأله 13 - مراد از سفر در اينجا سفر لغوى است نه سفر شرعى پس لازم نيست به مقدار مسافت باشد ، بلكه شامل دو سه فرسخ رفتن هم مىشود ، و لازم نيست كه نماز شكسته شود پس اگر در جايى قصد ده روز هم بكند باز مخارج سفر او از سرمايه است ، بلى اگر بعد از تمام كار تجارت براى تفريح و ديد و بازديد و يا كارهاى ديگر خودش مقدارى ديگر در سفر ماند مخارجش با خود اوست .
مسأله 14 - اگر براى مضاربهاى كه با چند نفر انجام داده سفركرده خرج سفر او با همه است پس اگر مالهايشان مخلوط است اجرت را به نسبت مالها كم مىكنند و اگر براى هر كسى جدا معاملات دارد بايد به نسبت كارى كه انجام داده براى هر يك ، اجرت از او بردارد پس براى هر كس بيشتر وقت صرف كرده بايد بيشتر از مخارج خود را بردارد ، و براى هر كس كمتر كار انجام داده كمتر بردارد .
مسأله 15 - لازم نيست كه مخارج خود را بعد از ظهور سود بردارد ، بلكه از اول مىتواند هرچه خرج كرد از سرمايه بردارد ، و اگر اصلًا هم سودى حاصل نشد و يا معاملات ضرر كرد از سرمايه حساب مىشود ، ولى اگر معاملات سود كرد بايد از سود كم شود و بعدا اگر چيزى از سود ماند به حسب قرارداد تقسيم كنند .