براى وضوء ، علاوه بر فوايد روحى ، از نظر پيسكولژى ( روانشناسى ) و نتايج معنوى و حقيقى از نظر عبادت ، حاوى فوايد جسمانى و مادى و فلسفه بهداشتى زيادى است كه ذيلًا به بعضى از آنها اشاره مىشود .
فلسفه عبادات ارتباط مخلوق به خالق و عبد به معبود است و قطع نظر از الزام قانونگذار ، وظيفه وجدانى و فطرى بشر است كه در مقابل صانع و خالق و منعم خود ، اظهار خضوع و خشوع نمايد و فرمانبرى از اوامر و نواهى مولى نموده ، پيوسته راه عجز را به درگاه او پيمايد . قطع نظر از حرص به عبادت و نعمتها و لذتهاى بهشت و تهديد به عذاب و آتش آب گداخته و مكروهات و دردهاى مهم و بدون توجه به نعمت غير قابل شمارش معبود ، بايد در مقام عبادت و اطاعت و تذلل كوشا باشد . چنانچه سرسلسله عابدان و زاهدان على ( ع ) فرمود :
« ما عبدتك خوفا من نارك و لا طمعاً في جنتك بل وجدتك اهلًا للعبادة فعبدتك ؛ « 1 »
عبادت من از ترس آتش و طمع بهشت نيست ؛ بلكه تو را مستحق پرستش مىدانم و تو را ستايش مىدانم . »
اين كوتاهى نظر و همت است كه ما بخواهيم فلسفه عبادات را به امور مادى و فوايد جسمانى و بهداشتى و بدنى محدود نمائيم .
اگر چه براى عبادات ، مثل نماز و روزه و وضوء و زكات و حج و غيره ، فوايد به همان روابط معنوى و وظيفه فطرى و الزام وجدانى و تحصيل قرب معنوى به مبدء و رسيدن به سر حد انس با محبوب و معشوق حقيقى و شوق و لذت روانى و خشنودى عبد از مولى كه نهايت آرزوى عبد و بالاترين لذات او به شمار مىرود .
همچنين كوتاهى نظر است كه فلسفه نماز و روزه را ورزش و بهداشت بدن به مقتضاى « صوموا تصحوا ؛ روزه بداريد تا مزاج و بدنتان سالم بماند و حافظ صحت بدن شما باشد » بدانيم و به همين مقدار اكتفا نمائيم اگر چه در عبادات نسبت به امور مادى
هامش
( 1 ) . نك : كودك ، جزء 2 ، ص 184 .