در گذشته گمان مىكردند ورود ميكروب در داخل بدن منحصر به سوراخهاى خروج و ورود بدن است اخيراً به اثبات رسيد كه ممكن است ميكروب از همان پوست سطحى وارد بدن شود .
چون دست و صورت بيشتر در معرض آلودگى واقع و پا و سر كمتر است از اين رو سر و پا به مسح تنها اكتفا شد تا سبب حرج و سختى نشود .
البته در صورتى كه روى پوست سر و پا كثيفى و موانعى باشد ؛ صحيح بودن مسح مشروط به پاك شدن و بر طرف شدن موانع در محل مسح است و در نتيجه نظافت محل مسح هم تحقق پيدا مىكند و مقصود قانونگذار از پاك شدن اين اعضاء به نحو احسن براى منظور بهداشت و تنفس پوستى حاصل مىگردد .
موسيوشارل مسيميرجه مىگويد : (
Sharl Mesimir )
« شستن صورت و چشم در وضوى شرعى داراى نكات حفظ سلامتى عمومى است . چنانچه اروپائيان به شستن چشم و صورت اهميت فوقالعاده داده و براى بر طرف كردن سنگينى دماغ سر و بر طرف شدن بىحركتى و به كار انداختن اعصاب بازمانده از كار و زيادى خوشحالى مسح كردن سر را لازم مىدانند و علاوه بر آن از حمله خون به دماغ كه داراى ضرر است . مسح مانع از آن است و در صورت مشغول بودن به كارهاى دشوار و سنگين و غلبهى قوه فكريه بر ساير قوا ، مسح سر اهميت دارد و مسح پاها نيز در نظافت و رفع بوى پا داراى اهميت فراوانى است . » « 1 »
ماساژ سوئدي : ماساژ به معنى مالش ( مشت و مال ) بدن است . امروز خاصيت و فوايد ماساژ براى همه طبقات ثابت شد . بويژه دانشمندان كه مطلق ماساژ مخصوصاً نوع ماساژ سوئدى را « 2 » موجب تقويت و تسريع گردش خون مىدانند و در مباحث ورزش آن را در راس قرار مىدهند .
هامش
( 1 ) . تمدن اسلام ، ص 278 .
( 2 ) . ماساژ سوئدى آن است كه تمام اعصاب را به كار مىاندازد .