مورد حساس قانونگذار اسلام آب و خاك را استخدام نمودند تا زودتر و بهتر به نتيجه برسند و اطمينان به رفع خطر حاصل گردد .
از دكتر كوخ نقل شده است كه زمانى كه براى مرض گزيدگى سگ ، به نشادر « 1 » معالجه نموده و به هدف خود رسيد گفت : من پيامبر عظيم الشان مسلمين را بسيار تقدير و تعظيم مىنمايم براى اينكه از روشنى شمع گفتار مبارك او راهها برايم آشكار شد . زمانى كه دستور خاك ماليدن به ظروف ليسيده سگ داده است و من روى اين اصل ، آزمايش عناصر خاك را به قانون شيميايى تجزيه و تحليل نمودم و هر يك از آن عناصر را در معرض بيمارىها سگ به كار بردم و در نتيجه به تجربه روشن شد كه مواد نشادر براى بر طرف كردن ميكروبهاى سگ است . و دانستم كه چرا آن حضرت فرمودند : ظرف آلوده به دهان سگ را بايد خاك ماليد . زيرا كه « نشادر » هميشه در خاك موجود است و اگر امر مىفرمود با « نشادر » ظرف را پاك كنيد ؛ چه بسا ممكن نبود و كار مشكل مىشد ، لكن گل و خاك همه وقت و در همه جا موجود و دسترس است و به آسانى رفع ضررها مىنمايد و باز نيز گفته است : احاديث آن سرور ( ص ) اصل و اصول زندگى و فن پزشكى مىباشد . تحقيق و پژوهش جديد اين را ثابت مىكند . من به پيغمبر اسلام زياد ادب و احترام قائلم و مىگويم كه از ابتداى آفرينش هيچ طبيبى مثل ايشان نيامده است . « 2 »
در كتاب مطهرات در اسلام آمده است كه روايات اهل بيت عصمت عليهم السلام ، خاك را برابر با آب و هم رديف آن معرفى كردهاند . و فقهاء در پاك كنندگى خاك و زمين كوتاهى نمودهاند و آن را محدود به همان پنج مورد ذكر شده تخصيص دادهاند و تطهير بعض زمين ، بعض ديگر را كه در بعضى از روايات معتبر بدان تصريح شده ، ناچيز گرفتهاند حتى از
هامش
( 1 ) . موادى ضدعفونى كنندهاى كه در داخل خاك موجود است . ( م )
( 2 ) . جنة عاليه ، اكبرى نهاوندى .