نيست ولى ترك عمل جايز است ؛ زيرا حفظ خود و پرهيز از هلاكت بىاثر ، امرى عقلائى است . عاقلان ، هدر دادن جان ، آبرو و مال ارزشمند را در برابر ستمگران ، جايز نمىدانند هرچند اينكه حفظ اينها به دروغ بستگى داشته باشد و اين نه به خاطر جواز دروغ است ، بلكه به جهت اهميت اين حقوق مىباشد .
در آيات قرآن نيز ، تقيه به روشنى جايز دانسته شده است . در آيهى زير ، همدستى با كافران مشروع دانسته نشده است ، مگر از روى تقيه .
لا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكافِرِينَ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقاةً وَ يُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ
. « 1 »
« مؤمنان نبايد از كافران كسى را به دوستى برگزينند ؛ و هركس چنين كند او را با خدا كارى نيست مگر تقيه كند و خدا شما را از نافرمانى خود بازمىدارد و بازگشت شما به سوى خداست . »
همچنين در آيهى زير ، كفر پس از ايمان در صورتى كه به اجبار صورت گرفته و ايمان قلبى را از ميان نبرده باشد ، جايز دانسته شده است .
مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمانِ وَ لكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
. « 2 »
« كسانى كه پس از ايمان كافر شوند ، بجز آنها كه زير فشار بودهاند در حالى كه دلشان آرام و با ايمان است . آرى آنها كه سينهى خود را براى پذيرش كفر گشودهاند ، خشم خدا بر آنهاست و عذاب عظيمى در انتظارشان است . »
در آيهى زير نيز مؤمن آل فرعون كه در دربار فرعون مىزيست و به خاطر يارى به مردم ايمان خود را پنهان كرده بود ، تمجيد شده است .
وَ قالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إِيمانَهُ أَ تَقْتُلُونَ رَجُلًا أَنْ يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ وَ قَدْ
هامش
( 1 ) - آل عمران ، 28 .
( 2 ) - نحل ، 106 .