شوره زار است نه آب نگه مىدارد و نه گل و گياه مىروياند . اين حكايت كسى است كه علم دين مىآموزد و آنچه من به آن برانگيخته شدهام به وى سود مىرساند ، خود علم مىآموزد و به ديگران نيز ياد مىدهد و نيز مَثَل كسى است كه هدايتى كه خدا من را به آن برانگيخته ، نپذيرد .
إِنَّ اللَّهَ ضَرَبَ مَثَلًا صِراطاً مُسْتَقيماً عَلى كَنَفى الصِّراطِ سُورانِ لَهُما أَبْوابٌ مُفَتَّحةٌ ، وَ عَلَى الْأَبوابِ سُتُورٌ مُرْخاةٌ وَ عَلى بابِ الصِّراطِ داعٍ يَقُولُ : يا أَيُّها النّاسُ ! أدْخُلُوا الصِّراطَ جَميعاً وَ لا تَعْرِجوا ؛ وَ داعٍ يَدْعُوا مِنْ فَوْقِ الصِّراطِ ، فَإِذا أَرادَ أَنْ يَفْتَحَ شيْئاً مِن تِلْكَ الْأَبوابِ قالَ : وَيْحَكَ ! لا تَفتَحهُ ؛ فَالصِّراطُ الإِسلامُ وَ السُّوارانِ حُدُودُ اللَّهِ ، وَ الأَبوابُ الْمُفَتَّحَةُ مَحارِمُ اللَّهَ ، فَلا يَقَع أَحَدٌ فِى حَدٍّ مِنْ حُدودِ اللَّهَ حَتّى يَكْشِفَ السِّتْرَ ، وَ الْداعِىُ على رأسِ الصِّراطِ كِتابُ اللَّهِ ، وَ الدّاعِىُ مِنْ فَوْقِ الصِّراطِ واعِظُ اللَّهِ فِى قلْبِ كُلِّ مُسْلِمٍ . « 1 »
خدا مثَلى مىزند ، راهى مستقيم داراى دروازهاى است كه بر دو طرف آن دو قلعه وجود دارد و درهايى از آن باز شدهاند . بر درها پرده هايى افكنده شدهاست . در دروازه كسى ندا مىدهد كه :
اى مردم وارد صراط شويد و به بيراهه نرويد . بالاى آن دروازه نيز منادى قرار گرفته و هرگاه كسى درى از درهاى جانبى را باز مىكند ، آن منادى فرياد مىزند : واى بر تو ، آن را باز نكن . در اين تمثيل صراط ، اسلام است ، دو قلعهء دو سوى آن ، حدود و مقررات خداست ، درهاى گشوده شده حرامها مىباشند ، هيچ كس از حدود الهى تجاوز نكند مگر اينكه پرده را كنار زند . منادى بر سر راه ، كتاب خدا و منادى بر بالاى آن ، اندرزگوى خدا در هر قلب سالم است .
أَرَيْتُمْ لَوْ أَنَّ نَهْراً بِبابِ أَحَدِكُمْ يَغْتَسِلُ مِنْهُمْ خَمْسَ مَرّاتٍ هَلْ يَبْقى مِنْ دِرْنِهِ مِنْ شَىْءٍ ؟
قالُواْ : لا . قالَ : فَذلِكَ مَثَلُ الصَّلَواتِ الْخَمْسِ يَمْحُوا اللَّهُ بِهِنَّ الْخَطايا . « 2 »
هامش
( 1 ) - ر . ك مسند احمد ، 4 ، 183 .
( 2 ) - صحيح مسلم ، 2 ، 131 .