1217 « 1 » « وَ أُحَدِّثُكُمْ حَديثاً فَاحْفَظُوهُ انَّمَا الدُّنْيا لِأَرْبَعَةِ نَفَرٍ عَبْدٍ رَزَقَهُ اللَّهُ مالًا وَ عِلْماً فَهُوَ يَتَّقى فيهِ رَبَّهُ وَ يَصِلُ فيهِ رَحِمَهُ وَ يَعْلَمُ لِلَّهِ فيهِ حَقَّاً فَهذا بِافْضَلِ الْمَنازِلِ وَ عَبْدٍ رَزَقَهُ اللَّهُ عِلْماً وَلَمْ يَرْزُقْهُ مالًا فَهُوَ صادِقُ النِّيَّةِ يَقُولُ : لَوْ أَنَّ لى مالًا لَعَمِلْتُ بَعَمَلِ فُلانٍ فَهُوَ بِنِيَّتِهِ فَأَجْرُهُما سَواءٌ وَعَبْدٌ رَزَقَهُ اللَّهُ مالًا وَلَمْ يَرْزُقْهُ عِلْماً يَخْبِطُ فى مالِهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ لا يَتَّقى فيهِ رَبَّهُ وَلا يَصِلُ فيهِ رَحِمَهُ وَلا يَعْلَمُ لِلَّهِ فيهِ حَقّاً فَهذا بِأَخْبَثِ الْمَنازِلِ وَ عَبْدٍ لَمْ يَرْزُقْهُ اللَّهُ مالًا وَلا عِلْماً فَهُوَ يَقُولُ : لَوْ أَنَّ لى مالًا لَعَمِلْتُ فيهِ بِعَمَلِ فُلانٍ فَهُوَ بِنِيَّتِهِ فَوِزْرُهُما سَواءٌ » « 2 »
حديثى براى شما بگويم آن را به خاطر بسپاريد . مردم دنيا چهار گونهاند .
- بندهاى كه خدا ثروت و علم به او عطا فرموده است ، وى در آن پرواى خدا پيشه كند ، از آن به ارحامش صله كند ، مىداند خدا را در اين ثروت حقى است وى مقامى برجسته دارد .
- بندهاى كه خدا به او دانش داده ولى ثروت نداده است وى داراى نيّتى صادق است ، گويد : اگر ثروتى داشتم مانند فلانى ( نفر اول ) عمل مىكردم ، او تابع نيّت خود است و مزد وى و اولى يكى است .
- بندهاى كه خدا به او ثروت داده و علم نداده است ، وى بدون علم و دانش در مال خود دست مىبرد ، پرواى پروردگارش را پيش نگرفته و به ارحامش صله نمىكند و نمىداند خدا را در اموالش حقى است ، چنين كسى زشتترين جايگاهى را دارد .
- بندهاى كه خدا نه علم به او داده و نه ثروت ، وى مىگويد : اگر ثروتى داشتم مثل فلانى ( نفر سوم ) عمل مىكردم . وى نيز تابع نيّت خوداست و گناه هر دو يكى است .
1218 « ثَلاثَةٌ إِذا رَأَيْتَهُنَّ فَعِنْدَ ذلِكَ تَقُومُ السَّاعَةُ خَرابُ الْعامِرِ وَعِمارَةُ الْخَرابِ وَأَنْ يَكُونَ
هامش
( 1 ) - در متن نهج الفصاحه دو حديث 1216 و 1217 تفكيك نشدهاند .
( 2 ) - ر . ك سنن ترمذى ، 3 ، 385 و رياض الصالحين ، 296 .