اشاره حضرت در اين خطبه به جنگ صفين است ، در آخرين لحظات اين جنگ ، حكميّت پذيرفته شد و در پى آن خوارج شكل گرفتند و در نهايت امام به شهادت رسيد .
در خطبه 97 حضرت امير عليه السلام به ايستادگى و ثبات قدم و نيز عبادتهاى شبانه ، و سجدههاى طولانى و پيشانىهاى پينهبسته و چشمان اشكبار اصحاب پيغمبر صلى الله عليه و آله اشاره مىكند و مىفرمايد :
« فَما ارى احَداً يُشْبِهُهُم مِنْكُمْ » .
هيچكدام از شما را مثل آنان نمىبينم .
حضرت در همين خطبه فرمودهاند :
« لَوَدِدْتُ وَاللَّهِ أنَّ معاويَةً صارَفَنى بِكُمْ صَرْفَ الدّينارِ بِالدِّرْهَمِ فَاخَذَ مِنّى عَشْرَةً مِنْكُمْ وَاعْطانى رَجَلًا مِنْهُمْ » .
به خدا دوست دارم معاويه چون مبادله يك دينار به ده درهم ، با من مبادله كند و ده نفر از شما را بگيرد و يك نفر از يارانش را بدهد .
و نيز فرمودهاند :
« يَا أَهْلَ الْكُوفَةِ ، مُنِيتُ مِنْكُمْ بِثَلاثٍ وَاثْنَتَيْنِ : صُمٌّ ذَوُو أَسْمَاعٍ ، وَبُكْمٌ ذَوُو كَلَامٍ ، وَعُمْيٌ ذَوُو أَبْصَارٍ ، لَاأَحْرَارُ صِدْقٍ عِنْدَ اللِّقَاءِ ، وَلَا إِخْوَانُ ثِقَةٍ عِنْدَ الْبَلَاءِ ! تَرِبَتْ أَيْدِيكُمْ ! يَا أَشْبَاهَ الْإِبِلِ غَابَ عَنْهَا رُعَاتُهَا ! كُلَّمَا جُمِعَتْ مِنْ جَانِبٍ تَفَرَّقَتْ مِنْ آخَرَ » .
اى اهل كوفه به سه چيز كه در وجودتان هست و دوچيزى كه از آن بىبهرهايد مبتلا شدهام ، گوش داريد و كر هستيد ، حرف مىزنيد و گنگ هستيد ، مىبينيد و كور مىباشيد ، و در مقابل نه هنگام نبرد آزاد مرديد و نه هنگام آزمايش قابل اعتماد .
خاك بردستان شما باد ( كنايه از اينكه زيرخاك رويد و بميريد و از زندگى خير نبينيد ) ، شما چون شتران بىساربانى مىمانيد كه اگر از ناحيهاى جمع شوند از سوى ديگر
حكومت اسلامى در نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 92
مساهمون: على غضنفرى
ص٩٢