پىريزى كرد و با خداوند در جامه عزّت و جبروت خاص او به منازعه پرداخت و لباس بزرگى را به بر كرد و پوشش تواضع را كنار گذاشت .
بديهى است كبر تنها شايسته كسى است كه از همه عيبها مبرا بوده و در او شائبه هيچ نقصى وجود نباشد و آن جز ذات كبريائى بارى تعالى نيست .
يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ
. « 1 »
اى مردم ، شما محتاج خدا و او غنى و ستوده است .
پس ابليس كه پاى در اين وادى نهاده ، كانّه به مقام او تعرض نموده و سرنوشتى جز ذلّت و هلاكت نخواهد داشت .
حضرت در ادامه همان بخش از خطبه ، ذلّت ابليس را چنين بيان فرمودهاند :
« أَلَا تَرَوْنَ كَيْفَ صَغَّرَهُ اللَّهُ بِتَكَبُّرِهِ ، وَوَضَعَهُ بِتَرَفُّعِهِ ، فَجَعَلَهُ فِي الدُّنْيَا مَدْحُوراً ، وَأَعَدَّ لَهُ فِي الْآخِرَةِ سَعِيراً ؟ ! » .
آيا نمىبينيد چگونه خداوند ابليس را بهواسطه تكبّرش تحقير كرد و به خاطر بلندپروازيش خوار نمود و او را در دنيا مطرود قرار داد و در آخرت برايش آتش برافروخته مهيّا ديد .
آن حضرت در مورد هلاكت اقوام گذشته به سبب كبر مىفرمايد :
« فَاللَّهَ اللَّهَ فِي كِبْرِ الْحَمِيَّةِ وَفَخْرِ الْجَاهِلِيَّةِ ! فَإِنَّهُ مَلَاقِحُ الشَّنَآنِ ، وَمَنَافِخُ الشَّيْطَانِ الَّتِي خَدَعَ بِهَا الْأُمَمَ الْمَاضِيَةَ ، وَالْقُرُونَ الْخَالِيَةَ . حَتَّى أَعْنَقُوا فِي حَنَادِسِ جَهَالَتِهِ ، وَمَهاوِي ضَلَالَتِهِ ، ذُلُلًا عَنْ سِيَاقِهِ ، سُلُساً فِي قِيَادِهِ » .
شما را به خدا ، شما را به خدا از كبر و نخوت تعصّبآميز و تفاخر جاهلى ، كه آن مركز پرورش كينه و عداوت و جايگاه وسوسه شيطان است كه ملتهاى پيشين و امّتهاى گذشته را به آن فريفتهاست تا آنجا كه آنها در تاريكىهاى جهالت فرورفتند و در گودالهاى هلاكت
هامش
( 1 ) - سوره فاطر ، آيه 15 .