وَلَا عَمَلَ » .
بدانيد كه دنيا به سرعت روى مىگرداند و از آن غير از تهمانده ظرفى كه آب آن را ريخته باشند ، باقى نماندهاست .
به هوش باشيد كه آخرت روى آورده و نزديك است . و هركدام از دنيا و آخرت را فرزندانى است ، شما از فرزندان آخرت باشيد نه دنيا چرا كه در قيامت هرفرزندى به مادر خود ملحق مىشود ، امروز روز عمل و نه حساب ، و فردا روز حساب و نه عمل است .
در خطبه 45 آمدهاست :
« وَالدُّنْيَا دَارٌ مُنِيَ لَهَا الْفَنَاءُ ، وَلِأَهْلِهَا مِنْهَا الْجَلَاءُ ، وَهِيَ حُلْوَةٌ خَضْرَاءُ ، وَقَدْ عَجِلَتْ لِلطَّالِبِ ، وَالْتَبَسَتْ بِقَلْبِ النَّاظِرِ ؛ فَارْتَحِلُوا مِنْهَا بِأَحْسَنِ مَا بِحَضْرَتِكُمْ مِنَ الزَّادِ ، وَلَا تَسْأَلُوا فِيها فَوْقَ الْكَفافِ ، وَلَا تَطْلُبُوا مِنْهَا أَكْثَرَ مِنَ الْبَلَاغِ » .
دنيا خانهاى است كه فنا برپيشانيش نوشته شدهاست و جلاى وطن براى اهلش مقدّر شدهاست .
اين دنيا شيرين و سرسبز است و به سرعت سوى خواهانش مىدود و علاقه به خود را در قلب طالبش وارد مىكند .
پس با بهترين توشهاى كه از آن برمىچينيد از آن كوچ كنيد و بيش از حدّ نياز خود از آن نخواهيد و بيش از آنچه نياز داريد نطلبيد .
حضرت در خطبه 52 دنياستايى را مذموم دانسته و آن را براى انسان چون نعمتى پايان يافته تلقى مىكند و سپس چنين خلايق را از آن برحذر مىدارد :
« فَهِىَ تَحْفِزُ بِالْفَناءِ سُكَّانَها وتَحْدُوا بالْمَوْتِ جيرانَها » .
دنيا ساكنينش را بهسوى فنا سوق مىدهد و همسايگانش را به سوى مرگ مىراند .
خصوصيات دنيا در خطبه 82 نيز چنين آمدهاست :
« مَا أَصِفُ مِنْ دَارٍ أَوَّلُهَا عَنَاءٌ ، وَآخِرُهَا فَنَاءٌ ! فِي حَلَالِهَا حِسَابٌ ، وَفِي حَرَامِهَا عِقَابٌ . مَنِ
حكومت اسلامى در نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 113
مساهمون: على غضنفرى
ص١١٣