سِلْعَةٌ أَنْفَقُ بَيْعاً وَلَا أَغْلَى ثَمَناً مِنَ الْكِتَابِ إِذَا حُرِّفَ عَنْ مَوَاضِعِهِ ، وَلَا عِنْدَهُمْ أَنْكَرُ مِنَ المَعْرُوفِ ، وَلَا أَعْرَفُ مِنَ المُنْكَرِ ! » .
بديهى است ، دسته اول از اين دوگروه از راه ماندهگانى هستند كه اساساً قابل نيستند بيشتر مورد بحث و بررسى قرار گيرند و امّا دسته دوم يعنى عالمنمايان در خطبه 87 نيز چنين توصيف شدهاند .
« وَآخَرُ قَدْ تَسَمَّى عَالِمَاً وَلَيْسَ بِهِ ، فَاقْتَبَسَ جَهَائِلَ مِنْ جُهَّالٍ ، وَأَضالِيلَ مِنْ ضُلَّالٍ ، وَنَصَبَ لِلنَّاسِ أَشْرَاكاً مِنْ حَبَائِلِ غُرُورٍ ، وَقَوْلِ زُورٍ .
قَدْ حَمَلَ الْكِتَابَ عَلَى آرَائِهِ ؛ وَعَطَفَ الْحَقَّ عَلَى أَهْوَائِهِ ، يُؤْمِنُ النَّاسَ مِنَ الْعَظَائِمِ ، وَيُهَوِّنُ كبِيرَ الْجَرَائِمِ ، يَقُولُ : أَقِفُ عِنْدَ الشُّبُهَاتِ ، وَفِيهَا وَقَعَ ؛ وَيَقُولُ : أَعْتَزِلُ الْبِدَعَ ، وَبَيْنَهَا اضْطَجَعَ ؛ فَالصُّورَةُ صُورَةُ إِنْسَانٍ ، وَالْقَلْبُ قَلْبُ حَيَوَانٍ ، لَايَعْرِفُ بَابَ الْهُدَى فَيَتَّبِعَهُ ، وَلَا بَابَ الْعَمَى فَيَصُدَّ عَنْهُ . وَذلِكَ مَيِّتُ الْأَحْيَاءِ ! » .
ديگرى خويشتن را عالم خوانده در صورتى كه عالم نيست . يك سلسله نادانىها را از جمعى نادان فراگرفته و گمراهىهايى از گمراهان ياد گرفته و دامهايى از طنابهاى غرور و دروغ برسر راه مردم انداختهاست . قرآن را برطبق رأى خويش تفسير مىكند و حقّ را به سوى هواى نفس خود متمايل مىسازد . مردم را از گناهان بزرگ ايمنى مىدهد و خطاهاى بزرگ را سبك مىنماياند . به زبان مىگويد از شبهات پرهيز مىكنم ، در حالى كه در آنها افتاده ؛ و مىگويد از بدعتها دورم ، ولى در آنها غوطهور است . ظاهر او صورت انسان و سيرت او سيرت حيوان است .
راه هدايت را نمىشناسد كه آن را بپيمايد و خطاء را نفهميده تا آن را مسدود سازد . او در واقع مردهاى است بين زندگان .
اما زمامداران هدفمند آنها كه هواها را كشتهاند ، امواج متلاطم شهوتها را كنار نهاده به راه نورانى هدايت واقف گشتهاند ، كسانى هستند كه سخنشان و سكوتشان
حكومت اسلامى در نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 106
مساهمون: على غضنفرى
ص١٠٦