53 . اخلاق در اسلام
عُجب
« فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَى » ؛
پس خودتان را پاك مشماريد . او به [ حال ] كسى كه پرهيزگارى نموده داناتر است .
از جمله رذايل اخلاقى انسان ، صفتى است به نام عجب . كلام در اين صفت در ضمن دو بخش است :
1 . در بارهء تشخيص موضوع اين صفت ، 2 . در بارهء آثار و خصوصيات و نتايج آن .
اما حقيقت و ماهيت آن و فرق بين اين صفت و صفت كبر ، اين كه عجب به معناى خوشبينى انسان است نسبت به عمل يا اعمال خود و زياد و لايق شمردن آن ، به طورى كه بدان ببالد و خود را از حد تقصير و عجز در مقابل انجام وظايف و عبادات الهى ، بيرون دانسته و خيال كند كه وظايف محوله را به خوبى و بلكه بيش از حد لزوم به جا آورده است . پس متعلق عجب ، عمل است .
و اما صفت كبر و تكبر ، خوش بينى نسبت به نفس است كه خود را بزرگ و عظيم و فردى لايق و كامل ببيند . پس متعلق آن نفس است .
و به عبارت ديگر ، عجب ، عمل پسندى و كبر ، خود پسندى است . و گاهى گفته مىشود كه عجب ، حسن نظر و خوش بينى مربوط به شخص است ؛ چه نسبت به