47 . اخلاق در اسلام
بخل
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله :
خَصْلَتَانِ لَاتَجْتَمِعَانِ فِى مُسْلِمٍ الْبُخْلُ وَ سُوءُ الْخُلُق ؛
دو صفت است كه در مسلمان جمع نمىشود : يكى صفت بخل و ديگرى بد اخلاقى .
بخل ، عبارت از اين است كه انسان حاضر نباشد از دارايى ، ثروت و مقام خود در هيچ راهى و لو اين كه اسلام دستور داده باشد ، صرف نظر كرده و رفع يد نمايد . و به عبارت ديگر ، اين صفتى است كه انسان را از بذل مال و دارايى خود - هر چند كم باشد - منع مىكند و آن چنان ممسك و نگهدارنده مىشود كه در موارد لازم هم حاضر به گذشت نيست . و اين يكى از اوصاف پليدى است كه در نفس انسان است . و اين صفت گاهى در خلقت و سرشت انسان پيدا مىشود ؛ يعنى بدون اختيار در انسان خلق شده است ، و گاهى هم در اثر تربيت پدر و مادر و محيط در انسان به وجود مىآيد .
خداوند به انسان نيرويى داده است كه مسلط بر صفات و اخلاق خود باشد . و هر انسان عاقلى مىتواند بدترين صفت را به تدريج و با كوشش از خود دور كند و از صفحه قلبش بزدايد و اين صفت ( بخل ) هم از آن صفاتى است كه انسان بايد بكوشد آن را از خود زايل نمايد .