مىدانست كه همان خدايى كه از اول اين پول را به او داد ، قادر است كه آن پول را بستاند و يا اين كه اگر در راه خدا انفاق كرد ، خدا هم به او نظر لطف كرده و پول را بر مىگرداند و گاهى چند برابر آن پول را به او مىدهد .
هر گاه انسان مطمئن شد كه خدا رزّاق است و روزى به دست او است و خدا وعده داده است كه اگر كسى در راه او انفاق كند ، در دنيا و آخرت چند برابر به او مىدهد . با اين وعدههاى الهى ، جايى براى بخل ورزيدن نمىماند ؛ چه در مال و چه در مقام و . . .
بنا بر اين ، ريشهء بخل بر مىگردد به بدگمانى به پروردگار و نشناختن خدا و اعتنا نكردن و يا باور نكردن وعدههاى الهى . و اين از بدترين حالات و اوصاف است .
مصاديق بخل
1 . در روايات مصاديقى براى بخل ذكر شده است ؛ مثلًا اولين مرحله بخل عبارت از بخل ورزيدن در انجام واجبات الهى است . و اين اولين و مهمترين بخلى است كه شرعاً هم حرام است ؛ چنان كه در روايت آمده است كه :
أَبْخَلُ النَّاسِ مَنْ بَخِلَ بِمَا افْتَرَضَ اللَّهُ - عَزَّ وَ جَلَّ - عَلَيْه ؛
بخيلترين مردم كسى است كه به آنچه خدا بر او واجب و لازم دانسته و بر عهده او گذاشته ، بخل ورزد و اعمال و فرايضش را انجام ندهد .
2 . رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود :
إِنَّ أَعْجَزَ النَّاسِ مَنْ عَجَزَ مِنَ الدُّعَاءِ ، وَ إِنَّ أَبْخَلَ النَّاسِ مَنْ بَخِلَ بِالسَّلَامِ ؛
ناتوانترين مردم كسى است كه از دعا كردن عاجز باشد . و بخيلترين مردم كسى است كه در سلام كردن بخل ورزد .
همچنين از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه فرمود :
الْبَخِيلُ مَنْ بَخِلَ بِالسَّلَام .