كه اين علم تزكيه نفس است .
2 . بحث و توجه قوهء عاقله به امور مربوط به محيط خانواده و دقت و تحقيق در بارهء آنها كه به نام علم تدبير منزل است .
3 . بحث و تعقل و تحقيق در مورد امور مربوط به محيط شهر يا كشور يا همهء دنيا ، و نظر در بارهء مصالح و مفاسد امور و اعمال مربوط به جامعه كه آن را علم سياست مدن يا حكمت سياست مدن مىنامند .
در علم اخلاق ، حكمت دبير منزل و حكمت سياسى مدن مورد بحث نيت و فقط بخش اول ، يعنى علم تزكيه نفس كه شخص انسان مورد توجه است به علم اخلاق ارتباط دارد . بنا بر اين ، از مجموعه انشعابات مربوط به قوهء عاقله - كه گاهى آن را « قوهء ناطقه » نيز مىگويند - علم تزكيه نفس در علم اخلاق مورد بحث است .
قوه شهويه
انسان داراى نيرويى است كه مبدأ جذب منافع است . اين نيرو باعث مىشود كه انسان همواره تمام منافع و خوشىها و راحتىها و لذتها را به سوى خود جذب نمايد .
انسان به عنوان جزئى از اين جهان و ارتباطى كه با آن دارد ، مىخواهد به طرق گوناگون و به وسيلهء قوايى كه در او وجود دارد ، از همه لذتهاى دنيا استفاده نمايد ، از ديدنىها ، شنيدنىها ، چشيدنىها ، بوييدنىها ، ملموسات ، خوردنىها ، آشاميدنىها و عمل جنسى و ديگر تمتعات دنيا و در جست و جوى بهترين آنهاست و بالاخره در انسان نيرويى است كه مىخواهد تمام چيزهايى كه با وجود او تماس و ارتباط دارد به سوى خود جذب و جلب نموده و از آنها لذت ببرد و اين نيرو را قوهء شهويه يا قوهء اشتها مىنامند .
قوه غضبيه
قوهء غضبيه مبدأ دفع است . بر خلاف قوهء شهويه - كه قوهء جاذبه است - قوهء غضبيه دافعه است . وجود اين قوه موجب مىشود كه انسان همواره آنچه را كه به ضرر