بيدارى مؤمن مىشود ؛ مانند مرگ ، زلزله و حوادث ديگر و بالاخره كلمات الهى و آيات قرآنى در آن تأثير نمىكند و چنين قلبى را « قاسى » گويند .
ريب
يكى ديگر از حالات قلب حالت « ريب » است و ريب حالت ترديد و شك در امورى است كه انسان بايد به آنها اذعان و اعتقاد داشته باشد . ترديد در اصول : خدا ، معاد ، نبوت ، امامت و ترديد در فروع و مسائل ديگر . خداوند متعال در آيه 45 سوره توبه مىفرمايد :
« وَ ارْتَابَتْ قُلُوبُهُمْ فَهُمْ فِى رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ » ؛
دلهاشان را ريب فرا گرفته و همواره در ميان ريب و ترديدشان در حركت هستند .
و اين يكى از موجبات شقاوت نفس است كه واجب است انسان در چنين حالتى فوراً با مراجعه به آيات و روايات و متخصصين ريب و ترديد را از خود زايل نمايد كه اگر اين حالت در انسان زياد بماند ، به حالت انكار كشيده مىشود .
قلب رائن يا نفس رائنه
رين يكى ديگر از حالات قلب و نفس است . رين به معناى زنگ زدگى است ، و همان گونه كه در آيينه زنگار گرفته تصاوير منعكس نمىشود ، آيينه قلب نيز - كه بايد تجلىگاه خدا و جلال و كمال و عظمت خداوندى باشد - اگر زنگار گرفت ، اين قابليت را از دست مىدهد ؛ گرچه نمىتوان خدا را با چشم سر ديد ، ولى با ديدهء دل و صافى قلب انسان مىتواند خدا و عظمت و جلال او را ببيند و خدا را بشناسد ، و بر عكس قلب زنگ زده - كه هيچ چيز در آن منعكس نمىشود - قهراً به سراغ شيطان و هواهاى نفسانى خواهد رفت . در آيهء 14 از سورهء مطففين مىفرمايد :
« كَلَّا بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ » ؛
كردار آنان بر دلهاشان زنگار افكنده است .
در آيهء شريفه علت پيدايش زنگ را نيز بيان فرموده و ارتكاب گناهان را موجب