روايت مشهورى است . يا روايت :
فَسَبَّحْنَا فَسَبَّحَتِ الْمَلَائِكَةُ بِتَسْبِيحِنَا وَ قَدَّسْنَا فَقَدَّسَتِ الْمَلَائِكَةُ بِتَقْدِيسِنَا ؛
ما قبل از اين كه عالم خلق بشود ، مخلوق بوديم و ما تسبيح كرديم و فرشتگان تسبيح از ما آموختند .
و همچنين :
أَشْهَدُ أَنَّكَ كُنْتَ نُوراً فِى الْأَصْلَابِ الشَّامِخَةِ وَ الْأَرْحَامِ الْمُطَهَّرَةِ .
يا در زيارت جامعه كبيره دارد كه :
خَلَقَكُمُ اللَّهُ أَنْوَاراً فَجَعَلَكُمْ بِعَرْشِهِ مُحْدِقِينَ حَتَّى مَنَّ عَلَيْنَا بِكُمْ فَجَعَلَكُمْ فِى بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُه .
خدا شما را به صورت انوارى بيافريد ، و آن گاه پيرامون عرش خود قرار داد ، تا آن گاه كه به وسيله وجود شما بر ما منّت نهاد ، و شما را در خانههايى جاى داد كه اذن داد تا رفعت يابد و نام او در آن خانهها برده شود .
شما انوارى بوديد كه خداوند آفريده و در عرش نگه داشته بود ، تا خدا بر ما منت گذاشت و شما ، يعنى ارواح شما در ابدان شما قرار گرفت و حيات دنيوى پيدا كرديد و علوم و معارف را به ما آموختيد . از اينها استفاده مىشود كه ارواح اينها قبل از اجسادشان خلق شده بود . پس اين همان قول را در بارهء اينها افاده مىكند كه روحانى الحدوث است . از نظر بقا هم كه يقينى است كه پس از اجساد ارواح باقى است . بنا بر اين ، اين قولى است در بارهء روح .
عدهاى از محققين و علماى تشيع و تسنن ادعا كردهاند كه روح جسمانى الحدوث است ، اما روحانى البقاء است ، يعنى كيفيت حدوث روح به اين است كه از خود جسم سر چشمه گرفته و موجود شده است و به تدريج ، وقتى كه بدن از نطفه منتقل مىشود ، به علقه و مضغه و رفته رفته تكامل پيدا مىكند ، به حالى مىآيد كه از آن روح تولد پيدا مىكند ، از خود جسم روح موجود مىشود ؛ مثلًا فرض كنيد كه گلابى ، سيب و اين
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 453
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٤٥٣