در اين آيه اعتقادات و افعال و كردار و پندار و گفتارى كه از انسانها نشأت مىگيرد ، همچون طاير و پرندهاى پنداشته شده كه از آشيانه وجود پريده و به عالم باقى پيوسته است . آن گاه مىفرمايد ما همه آثار و اعمال انسانها را حفظ كرده و طوق گردن آنان نمودهايم .
انسانها كتابى هستند كه اعمالشان سطور اين كتاب و گفتارشان كلمات آن و كردارشان تصاوير آن است .
بنده گاهى به دوستان توصيه مىكنم كه كتاب تكوين ( جهان هستى ) و كتاب تدوين الهى ( قرآن مجيد ) را مطالعه كنند .
قرآن نيز مىفرمايد :
« أَ وَ لَمْ يَنْظُرُوا فِى مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ » ؛
آيا در ملكوت آسمانها و زمين و هر چيزى كه خدا آفريده است ننگريستهاند .
چرا آدميان در اين كتاب عظيم تكوين دقت و تأمل نمىكنند ؟
اما نكته مهمتر اين كه اعظمِ از اين دو كتاب ، كتاب نفس است كه خطاب خداوند در روز قيامت در ارتباط با اوست :
« اقْرَأْ كِتَابَكَ كَفَى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً » ؛
بخوان ، تو خود كتاب خويش را بخوان كه تو بر حساب و كتاب نفس خويش كفايت مىكنى .
سيره نبوى نيز بر مطالعه و تأمل در اين كتب عظيم الهى قرار دارد :
و كان يقوم النبى فى اواسط الليل و اواخرها .
رسول مكرم اسلام در اواسط شب و اواخر آن چندين بار از جا بر مىخاست ، وضو مىگرفت و آن گاه به آسمان و ماه و كواكب - كه از مظاهر كتاب تكوين هستند - مىنگريست و اين آيات عجيب قرآن را - كه سراپا روح و عرفان و حركت و توجه
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 292
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٩٢