است - قرائت مىكرد و مرغ جان او به عالم بالا پر مىزد و با يگانه معبود هستى راز و نياز مىنمود :
« إِنَّ فِى خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِى الْأَلْبَابِ * الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَاماً وَ قُعُوداً وَ عَلَىجُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ فِى خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ » ؛
مسلماً در آفرينش آسمانها و زمين ، و در پى يكديگر آمدن شب و روز ، براى خردمندان نشانههايى [ قانع كننده ] است . همانان كه خدا را [ در همه احوال ] ايستاده و نشسته ، و به پهلو آرميده ياد مىكنند ، و در آفرينش آسمانها و زمين مىانديشند [ كه : ] پروردگارا ، اينها را بيهوده نيافريدهاى ؛ منزهى تو ! پس ما را از عذابِ آتش دوزخ در امان بدار .
آن گاه دو ركعت نماز مىخواند و مىخوابيد . باز بيدار مىشد ، وضو مىگرفت و به آسمان مىنگريست و آيات فوق را تلاوت مىكرد .
قرآن مجيد نيز در آيات عديده بدين مطلب اشعار دارد :
« وَ مِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَكَ عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَاماً مَحْمُوداً » ؛
و پاسى از شب را زنده بدار ، تا براى تو [ به منزله ] نافلهاى باشد ، اميد كه پروردگارت تو را به مقامى ستوده برساند .
اگر مىخواهيد به مقام شايستهاى دست يابيد ، بايد قسمتى از شب را به مناجات بگذرانيد . كلمه هُجُود از اضداد است ؛ يعنى هم به معناى خواب استعمال مىشود و هم به معناى بيدارى است . خداوند در اين آيه براى اقامه نماز شب دستور به هجود مىدهد . اين مطلب تنها اختصاص به مقام رسالت ندارد ، بلكه هر كس بخواهد به مقامى برسد و از اسارت نفس خويش به در آيد ، بايد نيمه شب اصرار كند و نيرو بگيرد تا هم موفق به جهاد با نفس گردد و هم بتواند با هزاران فسادى كه همه روزه از همه سو متوجه انسان است ، مبارزه نمايد .
گفتارها و نوشتارها در نشريات و مقدمه كتاب ها (فارسى) — صفحة 293
مساهمون: الشيخ علي المشكيني
ص٢٩٣