به دادنِ آن ، راضى خواهد بود » . « 1 » 5 . امام صادق عليه السلام در موثّق عمّار ، دربارهء درآمد كار فرمود : « اگر كار انجام داد و از آن راه ، فايده برد ، يك پنجم آن را به اهل بيت عليهم السلام برساند » . « 2 » 6 . در خبر مِسمع ، كسى كه از طريق غوص دريا ، دراهمى تهيّه كرده و يك پنجم آن را جدا نموده و به حضور حضرت آورده ، چنين مىگويد : من خمس مال را - كه هشتاد هزار درهم است - آوردم و دوست نداشتم آن را از تو مضايقه كنم در حالى كه آن ، حقّ ثابت خدايى تو در ميان اموال ما است . « 3 » و بالجمله ، انصافْ اين [ است ] كه : از سياق كلام و كيفيّت اداى مطلب در اخبار فوق - خاصّه دو خبر اخير - چنين بر مىآيد كه صاحب مال ، حقّ جدا كردن خمس را ، چه از عين و چه از قيمت دارد ؛ و اين مقدار از ظهور ، شايد اطمينان آور باشد .
مسئلهء 4 . مسائل زير ، مربوط به نقل خمس ، از محلّى به محلّى ديگر است :
1 . در صورت عدم وجود مستحق در محل ، نقل خمسْ جايز ، بل واجب است ؛ و تلف در اين فرض ، ضمان آور نيست ؛ زيرا پس از شمول آيهء « مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِن سَبِيلٍ » « 4 » براى كسانى كه قصد نيكى دارند ، مسئوليّتى نيست [ و ] مورد كلام ، داخل قاعدهء « عَلَى الْيَد » نخواهد بود .
2 . در صورت وجود مستحق در محل ، اگر چنانچه نقل خمس ، ملازم تأخير زمانىِ مُعْتَدٌّ بِهى باشد ، خالى از اشكال نيست ؛ چه آنكه اين عمل ، مخالف فوريّت وجوب
هامش
( 1 ) . « أخرج الخمس من ذلك المال ؛ فإنّ اللَّه - عزّ وجلّ - قد رضي من المال بالخمس » ؛ تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 124 ، ح 258 ؛ وسائل الشيعة ، ج 9 ، ص 506 ، ح 12591 .
( 2 ) . « فليبعث بخمسه إلى أهل البيت » ؛ تهذيب الأحكام ، ج 6 ، ص 330 ، ح 915 ؛ وسائل الشيعة ، ج 9 ، ص 506 ، ح 12592 .
( 3 ) . « و قد جئت بخمسها ثمانين ألف درهم ، و كرهت أن أجلسها عنك ، أو أعرض لها ، و هي حقّك الذي جعله اللَّه تعالى لك في أموالنا . . . » ؛ تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 144 ، ح 403 ؛ وسائل الشيعة ، ج 9 ، ص 548 ، ح 12686 .
( 4 ) . سورهء توبه ، آيهء 91 .