امام صادق عليه السلام چنين سؤال كرد : اموال و سودها و تجارتها به دست ما مىرسد و مىدانيم كه حقّ شما در آنها ثابت است و دست ما كوتاه ؟ امام فرمود : « اگر ما در اين روزگار ، شما را موظّف به دادن خمس كنيم ، به انصاف رفتار نكردهايم » . « 1 » و زمينهء صحبت در خبر ، نشان مىدهد كه مراد ، اموالى است [ كه ] از كفّار يا غير معتقدان ، به دست آورده [ است ] .
و در خبر صحيح حارث از امام صادق عليه السلام كه سؤال كرد : ما اموالى از قبيل غلّات تجارت و غيره داريم و مىدانيم كه شما را در آنها حقّى ثابت است ؟ امام فرمود : « ما آنها را براى شيعيان ، حلال نكرديم جز به منظور اينكه نسل آنان پاكيزه باشد » الخ . « 2 » مرحوم حكيم مىگويد :
سيرهء متديّنين تا حال ، بر آن بوده كه اين رقم اموال را بدون تخميس ، تصرّف نمايند ، علاوه بر آنكه موظّف نمودنِ شيعيان به تخميس اين اموال ، در صورتى كه اغلب افراد شيعه ، مخلوط به جامعهء غير معتقد به خمس ، و بلكه از جهت اقلّيّت نفوس ، هضم شده ، در ميان آنان بوده و وسائل زندگى ، اجناس تجارتى و غيره نيز ممزوج اموال محيط و بازار آنها بوده ، امرى مشكل و حرجى است با ملاحظهء آنچه از عطف توجّه ائمّه عليهم السلام نسبت به شيعيان خود و رأفت و عنايت آنها معلوم است . « 3 »
و الحمد للَّهربّ العالمين
هامش
( 1 ) . « ما أنصفناكم إن كلّفناكم ذلك اليوم » ؛ الفقيه ، ج 2 ، ص 44 ، ح 1659 ؛ وسائل الشيعة ، ج 9 ، ص 545 ، ح 12680 .
( 2 ) . « فلِمَ أحللنا إذاً لشيعتنا إلّالتطيب ولادتهم . . . » ؛ تهذيب الأحكام ، ج 4 ، ص 143 ، ح 399 ؛ وسائل الشيعة ، ج 9 ، ص 547 ، ح 12683 .
( 3 ) . نك : مستمسك العروة ، ج 9 ، ص 582 .